COMMENTAARRobert Giebels

Dat Amsterdam het openbaar vervoer overneemt van de markt, past in de herwaardering van de overheid

Overheden, politici en marktpartijen moeten zich afvragen welke sectoren essentieel zijn om een samenleving in crisistijd zo normaal mogelijk te laten functioneren.

Een tram in Amsterdam. De vijftien gemeenten van de vervoersregio Amsterdam nemen het stuur over van commerciële aanbieders van het stad- en streekvervoer.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De coronacrisis zet hier en daar zaken op scherp en versnelt in gang gezette processen. Voordat het coronavirus Nederland in zijn greep nam, speelde de vraag al of openbaar vervoer wel of geen overheidstaak is. En dus of er nu wel of geen marktwerking op de vervoerssector had moeten worden losgelaten.

Nu het aantal reizigers in trein, bus, tram en metro drastisch is afgenomen, wordt duidelijk hoe de marktwerking in het openbaar vervoer uitpakt. Feitelijk is dat als een echte markt: de sterk afgenomen vraag en het gelijk gebleven aanbod brengt commerciële vervoerbedrijven in de problemen. Een van de grootste daarvan zegt al niet meer in het openbaar vervoer in Nederland te willen investeren.

Wat staat de overheid nu te doen? De markt zijn werk laten doen en alleen rendabel vervoer voort laten bestaan? Of vaststellen dat openbaar vervoer een vitale functie in de samenleving heeft en het volledig in handen nemen?

De vijftien gemeenten van de vervoersregio Amsterdam kiezen voor het laatste en nemen het stuur over van commerciële aanbieders van het stad- en streekvervoer. In plaats van dat de vervoerders het doen, steken de lokale overheden honderden miljoenen euro’s in elektrische, dus emissievrije bussen. De Amsterdamse wethouder en voormalig ov-staatssecretaris Sharon Dijksma voorziet dat dit heel Nederland tot voorbeeld zal strekken.

Dat is een logische gedachte. Terecht stelt Dijksma vast dat bij deze crisis ‘iedereen op de overheid leunt’. De pandemie leidt tot een herwaardering van de overheid en hand in hand daarmee tot een al eerder in gang gezette heroverweging van het nut van marktwerking. Alle politieke partijen menen dat de overheid een sterkere regiefunctie moet krijgen, ten koste van de markteconomie. De politieke strijd gaat alleen nog over de mate waarin.

Niet alleen als het gaat om openbaar vervoer kan aan het besluit van Amsterdam een voorbeeld genomen worden. In bredere zin zouden overheden, politici en marktpartijen zich moeten afvragen welke sectoren essentieel zijn om een samenleving in crisistijd zo normaal mogelijk te laten functioneren. En vaststellen dat dat de sectoren zijn waarin de overheid een leidende rol moet spelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden