VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg in Heerlen

Dankzij Emile Roemer gaat de SP burgemeesters leveren

Doe Emile Roemer een ambtsketting om en je weet het: hij heeft zijn bestemming gevonden. ‘Deze jas past’, zegt hij zelf.

Roemer is een geboren burgemeester, zoals Vonhoff dat was, Opstelten, Van Aartsen, Aboutaleb, Bruls: delicaat evenwicht van iets edelachtbaars met een royale mate van amicaliteit. Een functie van elastiek: je kunt hem zo groot maken als je zelf wilt en je omgeving je toestaat. Een echte burgemeester wil een ruime jas.

Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken, bekrachtigde vorige week de benoeming van de nieuwe burgemeester van Heerlen. Roemer was er tweeënhalf jaar waarnemer, 15 september zwaait hij af. Toen hij aantrad, in maart 2018, tekende hij voor een klus van drie maanden. Het kostte de Heerlense raad moeite het eens te worden over een opvolger, Roemer werd vijf keer herbenoemd.

Roemer: schakel naar mensen die niet gehoord worden. Beeld ANP

Naar zijn eigen opvolging heeft hij niet gesolliciteerd. Er moet gemantelzorgd worden in Boxmeer, waar hij woont. Als burgemeester had hij moeten verhuizen, dat wil hij nu niet. Maar Roemer heeft de smaak te pakken. Nog eens ergens waarnemen? ‘Graag, daar zou ik zeker ja tegen zeggen.’

Het bijzondere is dat zijn partij hem daarin zal steunen. Dat was tweeënhalf jaar geleden wel anders. ‘Emile mag bij mij voor alles aankloppen’, zei toenmalig SP-voorzitter Ron Meyer toen zuinig. Prioriteit had het niet, die lag bij de sociale ongelijkheid.

Inmiddels is de draai gemaakt. ‘De SP-burgemeester is uitstekend bevallen’, zegt Meyer nu. ‘Dat vinden vriend en vijand in Heerlen. Met zijn welbekende charme heeft hij de mensen overtuigd. En hij deed wat je als SP’er probeert te doen: een schakel zijn tussen mensen die niet gehoord worden en instanties die kunnen helpen.’ Meyer zegt ook: ‘Als Roemer nu had gesolliciteerd, was hij het geworden. Daar ben ik van overtuigd.’

Ron Meyer: als Roemer had gesolliciteerd, was hij het geworden.

Dat komt ook doordat Roemer als burgemeester maximaal gebruik maakte van zijn Haagse netwerk. Heerlen kreeg aandacht. Koningin Maxima kwam de tentoonstelling van Basquiat openen, Rutte bezocht het dansfestival, minister Van Engelshoven was bij Cultura Nova en staatssecretaris Van Veldhoven opende het nieuwe station. ‘Die lijntjes zijn zeer behulpzaam geweest’, beaamt Roemer. Al weet hij ook dat zoiets niet partijgebonden is.

Heerlen is een SP-bolwerk, met duizend leden, tien van de 37 raadszetels en twee wethouders; Meyer is er al vele jaren fractieleider en wie er ook woont is Jan de Wit, die zestien jaar Tweede Kamerlid was namens de SP en drie jaar senator. Ook hij  is enthousiast. ‘Roemer was een ambassadeur voor de streek. Hij heeft een regiodeal van 40 miljoen binnengehaald. Ik had gehoopt dat hij zou doorgaan.’

Ook De Wit vindt dat de partij open moet staan voor SP-burgemeesters. ‘Maar alleen in een gemeente waar je op voldoende steun kunt rekenen. Het gaat erom waar je het verschil kunt maken. In Heerlen was dat zo moeilijk niet.’ Iets dergelijks zegt Meyer: alleen een SP-burgemeester waar de partij wat in de melk te brokkelen heeft. ‘In Wassenaar zou je een speelbal worden.’

Jannie Visscher: iedere SP’er mag solliciteren.Beeld ANP

Jannie Visscher, opvolger van Meyer als voorzitter, is ‘apetrots op onze Emile’. ‘Ook als je boven de partijen staat kun je SP-idealen verwezenlijken door naast de mensen te staan.’

Wat haar betreft kan iedere SP’er die zichzelf geschikt vindt, solliciteren naar een burgemeesterspost. Wat niet wil zeggen dat het voor de partij een prioriteit wordt. ‘Burgemeesters leveren is geen doel, regeren is dat ook niet. Het zijn hooguit middelen om iets te doen aan je idealen in de zorg, huisvesting, lonen, internationale solidariteit.’ Wat haar betreft hoeft een burgemeesterschap niet gekoppeld te zijn aan een grote SP-fractie. ‘Is het mogelijk het verschil te maken, daar gaat het om.’

Goed dat de SP meedoet, kun je denken. Er is een keerzijde. De Nederlandse politiek kent een grote centripetale kracht: alles wordt aangezogen door het midden. Zeker als dat midden afkalft, moet iedereen op een zo hoog mogelijk niveau meedoen, medeplichtig worden gemaakt aan het overeind houden van de status quo. Zo ging het met LPF en PVV. Zo gaat het met FvD in Brabant, het lukte bijna met GroenLinks bij de kabinetsformatie. Via wethouders, gedeputeerden en posities in adviesorganen wordt de SP van tegenpartij tot meepartij gemaakt.

Ze spartelen nog wat, moeten lachen om de suggestie dat de SP in Den Haag iemand moet aanwijzen die vrijkomende burgemeestersposten in de gaten houdt, zoals andere partijen dat hebben. ‘Het is never ever ons doel bij het establishment te horen’, verzekert Visscher. Toch, Oss, Pekela en Enkhuizen kunnen zich schrap zetten: de SP-burgemeesters komen er aan.

Bij het aantreden van Roemer als burgemeester was er nog veel voorbehoud...

...maar een jaar later was in Heerlen alle weerstand overwonnen 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden