Commentaar concertgebouworkest

Daniele Gatti werd haastig geofferd op het altaar van het reputatiemanagement

Het Concertgebouworkest had deugdelijk onderzoek moeten doen voordat het chef-dirigent Gatti ontsloeg.

Daniele Gatti wordt geinaugureerd als de nieuwe chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest, op 9 september 2016. Beeld ANP

Bij gebrek aan informatie viel het ontslag van Daniele Gatti als chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest in 2018 moeilijk te beoordelen. Had de maestro zich schuldig gemaakt aan ‘ongepast’ seksueel gedrag of had de directie van het orkest zich laten meeslepen in de ‘#MeToo-hysterie’, zoals critici meenden?

Wat zich precies heeft voorgevallen, is nog altijd onduidelijk. Maar uit recente reconstructies, onder meer vorige week in de Volkskrant, kan één conclusie worden getrokken. Het Concertgebouworkest heeft zijn chef-dirigent te snel weggestuurd, zonder eerst deugdelijk onderzoek te doen. Volgens vier niet nader genoemde KCO-musici zou de voorzitter van het orkest, Wiet Pot, zelfs een mea culpa hebben uitgesproken. Als de bestuurders het over konden doen, ‘zouden we denk ik geneigd zijn om een onafhankelijk onderzoek door een externe partij te laten doen’. Een correct, maar helaas te laat gekomen inzicht.

De #MeToo-beweging heeft heilzame gevolgen gehad. Klachten over seksueel wangedrag worden serieuzer genomen. Als een dirigent – of iemand anders met een machtspositie – een ondergeschikte seksueel benadert, wordt dat niet meer gezien als een pekelzonde die ‘nu eenmaal’ voorkomt in ‘het wereldje’, maar als machtsmisbruik.

Hiertegenover moet deugdelijk onderzoek staan. Wie van seksueel wangedrag wordt beschuldigd, loopt grote maatschappelijke schade op. Dat is terecht in geval van aanranding, verkrachting of machtsmisbruik, zoals het aanbieden van interessante rollen of partijen in ruil voor seksuele gunsten. Maar dan moet een betrouwbare, onafhankelijke onderzoeker eerst vaststellen dat sprake is van ernstig wangedrag. Een trial by media moet worden voorkomen.

In het geval-Gatti verscheen op 26 juli een belastend artikel in The Washington Post. Een week later was Gatti al ontslagen. Die snelheid doet vermoeden dat het Concertgebouworkest vooral reputatieschade wilde voorkomen. Door de overhaaste werkwijze van bestuur en directie is het orkest nog altijd verdeeld over de affaire, die waarschijnlijk voorkomen had kunnen worden door een degelijk onderzoek te verrichten.

Verbetering: In een eerdere versie van dit stuk stond dat Wiet Pot ‘volgens een niet nader genoemde musicus’ een mea culpa heeft uitgesproken. Het zijn echter vier KCO-musici die het citaat hebben bevestigd.

Meer over het ontslag van de chef-dirigent: 

Vijf orkestleden spreken zich uit over het ontslag van Danielle Gatti

Hoe denken orkestleden over het gedwongen vertrek van chef-dirigent Daniele Gatti bij het KCO? Voor het eerst spreken vijf musici zich uit. Anoniem, want álles ligt gevoelig. 

Bestuursvoorzitter KCO: ‘Onafhankelijk onderzoek naar beschuldigingen Gatti was beter geweest’

Het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) had beter een onafhankelijk onderzoek kunnen laten uitvoeren om te beoordelen of het afscheid moest nemen van dirigent Daniele Gatti. Dat heeft bestuursvoorzitter Wiet Pot gezegd tijdens een besloten personeelsbijeenkomst op 30 januari, een half jaar na Gatti’s vertrek. Vier KCO-musici verklaren dat aan de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden