commentaarvertrek pechtold

D66 zonder Pechtold: de premier zal er niet gerust op zijn

Het Volkskrantcommentaar: Alexander Pechtold heeft D66 veel gebracht, maar zijn vertrek zal onvermijdelijk debat oproepen over de ziel van de partij.

D66-leider Alexander Pechtold na de aankondiging van zijn vertrek.Beeld EPA

Twee momenten kenmerken de betekenis van Alexander Pechtold voor D66. In 2005 verscheen hij op het toneel toen de partij midden in een bijna-doodervaring zat. Na alweer een mislukte poging om via regeringsdeelname het politieke bestel open te breken, was de wanorde compleet en werd serieus gesproken over opheffing. Pechtolds branie bracht het zelfvertrouwen terug.

De tweede bepalende fase kwam in 2012 en 2013, toen tijdens de zware economische crisis het landsbestuur wankelde en Pechtold zijn rol pakte als de gedecideerde aanvoerder van het deel in de Tweede Kamer dat te hulp schoot. Hij stak zijn nek uit, zonder dat er bij voorbaat veel electorale winst lag te wachten. De beloning kwam vorig jaar. Pechtold bracht zijn partij in omvang terug naar de hoogtijdagen van Hans van Mierlo en Jan Terlouw.

In de tussenliggende jaren leidde Pechtold de transformatie van zijn partij: van een analytisch ingestelde club romantische vrijdenkers, waarin gelijk hebben vaak belangrijker was dan gelijk krijgen, tot de geoliede machtsmachine waarin nauwelijks meer ruimte is voor publiek debat over de koers en de idealen. Er zijn D66’ers die dat betreuren, maar tegen de trend in groeide het aantal partijleden jarenlang gestaag. Niet in de laatste plaats dankzij Pechtold, die zich in de Kamer ontwikkelde tot scherpste opponent van Geert Wilders’ anti-vreemdelingenretoriek.

Pechtold heeft D66 veel gebracht. De vraag is nu hoe het verder gaat, want een keerzijde is er ook: de partij die ooit alles anders wilde in Den Haag, heeft zich ontpopt tot de soms ronduit regenteske spil van de gevestigde politiek. Er gaat weinig revolutionairs meer van D66 uit. De nieuwe partijen op de rechterflank hebben de drang naar bestuurlijke vernieuwing gekaapt. De aanstaande strijd om het lijsttrekkerschap zal beslissen of dat zo blijft.

Eerst moet er deze week een nieuwe fractieleider komen. Pechtolds politieke generatiegenoot in het Torentje, premier Rutte, zal er niet gerust op zijn. Hij verliest in de Kamer een van de onwankelbare architecten van het regeerakkoord. De vrouw of man die hem vervangt, moet in eigen kring nog gezag opbouwen en gaat daarbij ongetwijfeld meer profileringsdrang aan de dag leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden