ColumnBert Wagendorp

Cyberoorlogje oefenen met Robert Jensen: zijn de Russische cyber-onruststokers op?

Het Nederlandse leger oefent op de eigen burgers. Niet met kogels gelukkig, kogels zijn passé, maar met data. De nieuwe oorlog is een hybride, en desinformatie is het wapen. NRC onthulde maandag dat een legerunit zich sinds het begin van de coronacrisis heeft gericht op het verzamelen van data van Nederlandse burgers om de ontwikkeling van de crisis te voorspellen.

Het leger oefende zich al in het zogenoemde Informatie Gestuurd Optreden in Afghanistan – een echte oorlog – maar nu we daar niet meer aanwezig zijn werd gezocht naar een ander oefenterrein. Corona kwam als geroepen – daar hadden we een crisis in eigen land: het oefenen kon beginnen. De unit, het Land Information Manoeuvre Centre LIMC, werd gevestigd bij het Artillerie Schietkamp ’t Harde. Op het ASK werden in de tijden van ‘te land, ter zee en in de lucht’ generaties dienstplichtigen en beroepssoldaten getraind in de omgang met tanks – dus nu cyberspace aan de oude oorlogstheaters is toegevoegd ligt het voor de hand daarvoor ook te oefenen op de heide.

Het voorspellen van de coronacrisis is andere koek dan het voorspellen van de slagveldmanoeuvres van de vijand. Ook daar was al heel lang sprake van Informatie Gestuurd Optreden, maar dan met behulp van verrekijkers en ordonnansen te paard.

Tijden veranderen, oorlogen ook. Het concept van de hybride oorlog – een combinatie van oorlog met militaire middelen en cyberoperaties, groeit als kool. Zo snel, dat minister van Defensie Bijleveld twee jaar geleden verklaarde dat we eigenlijk al in een cyberoorlog met de Russen zijn verwikkeld. Die hadden jaren daarvoor al in de gaten dat er een gemakkelijker en effectievere manier was voor het destabiliseren en verzwakken van de tegenstander dan die met peperdure bommenwerpers en oprukkende infanterie: het internet.

Met een paar slimme hackers kun je meer bereiken dan met een regiment Rambo’s. Misschien horen wij ooit nog eens dat het aantreden van Donald Trump in 2016 door de Russische cyberlegerleiding is gevierd als een grotere overwinning dan die in de Slag om Koersk in 1943.

Om zijn rol in het nieuwe oorlogsgeweld te kunnen blijven spelen heeft Nederland sinds 2014 het Defensie Cyber Commando. Dat schijnt zo goed te zijn, dat de Russen als de dood zijn voor de handige Hollandse hackers.

Een maand geleden publiceerde het The Hague Centre for Strategic Studies het rapport Hybride Dreigingen en Hybride Oorlog. Daarin viel onder meer te lezen dat de Koninklijke Landmacht een steeds grotere rol zal moeten gaan spelen in het binnenlandse veiligheidsbeleid, terwijl het leger vroeger werd geacht zich daar niet mee te bemoeien. De beoogde koerswijziging is niet zo vreemd, de cyberspace kent geen binnen- of buitenland, hij is overal.

Dus toen de leider van het LIMC, Patrick Dekker (lijfspreuk ‘Het kan wel’) steeds vaker, ook van bewindslieden, hoorde dat we in oorlog waren met het coronavirus, wist hij wat hem te doen stond, daar slaat zo’n jongen op aan. Vroeger was hij opgesprongen om zijn geweer en munitie te pakken, tegenwoordig grijpt hij naar zijn laptop en begint als een razende data te downloaden.

Maar waarom uitgerekend met corona als oefenterrein en waarom gericht op de eigen burgers? Als er geoefend moet worden, biedt de cyberspace toch oneindige oefenmogelijkheden op het terrein van de tegenstanders?

Data verzamelen over een dwaas als Robert Jensen – zijn de Russische cyber-onruststokers op?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden