Lezersbrieven Maandag 9 september

Cyberaanval Iran was oorlogshandeling

De ingezonden lezersbrieven van maandag 9 september.

In 2008 bezocht de Iraanse president Ahmadinejad het atoomcomplex bij Natanz. Beeld AFP

Brief van de dag: Iraanse cyberaanval

In de Volkskrant van 3 september stelt cyberexpert Michel van Eeten dat de cyberaanval op het Iraanse atoomcomplex bij Natanz slechts een daad van ‘fysieke sabotage’ betrof, en geen ‘oorlogshandeling’. Dit is een problematische conclusie.

De betrekkingen tussen soevereine landen worden beheerst door regels van het internationaal recht. Eén van de grondregels ervan, neergelegd in het VN-handvest, is het geweldsverbod. Reeds in 2013 kwam een internationale groep van experts tot de conclusie dat de Stuxnet-aanval aangemerkt dient te worden als een schending van dit verbod. Immers, de effecten van de cyberaanval waren qua uitwerking vergelijkbaar met een aanval door conventionele wapens.

Het geniet bovendien brede acceptatie in zowel de rechtspraak als de literatuur dat het gebruik van geweld tussen landen kan leiden tot een internationaal gewapend conflict, onderworpen aan de regels van het humanitair oorlogsrecht. Het feit dat een aanval slechts militaire infrastructuur treft en geen mensenlevens kost, en daarom vanuit politiek oogpunt acceptabel wordt geacht, doet vanuit een juridisch oogpunt hieraan niets af. De Stuxnet-aanval, en de Nederlandse bijdrage hierin, schept een gevaarlijk precedent. Wie de bal kaatst kan hem namelijk op een zeker moment terugverwachten.

Remy Jorritsma, PhD-onderzoeker aan de rechtenfaculteit, universiteit van Maastricht

Korte broek

Het Calvijn College stuurt een leerling van school, omdat hij in korte broek op school verscheen. Een korte broek mag niet, ook al vallen de mussen dood van het dak, want ‘eerbare kleding’ hoort bij een christelijke levensstijl. Nu werd ik zestig jaar geleden in een christelijke levensstijl opgevoed op een christelijke school, maar van zo’n verbod heb ik nooit iets gemerkt.

Bestuursvoorzitter Jan Bakker zegt dat volgens de Bijbel meisjes anders gekleed horen te gaan dan jongens, en dat dat ‘in onze cultuur betekent: meisjes in rok en jongens in lange broek’. Nou staat het Oude Testament vol met allerlei leefregels, die vierduizend jaar geleden geschreven zijn voor een nomadisch woestijnvolk. Bakker realiseert zich kennelijk wel dat je die regels moet vertalen naar ‘onze cultuur’.

Daarmee bedoelt hij kennelijk niet de Nederlandse, Zeeuwse, of zelfs de christelijke cultuur, want in die culturen is de korte broek geen zonde. Hij kan ook niet de cultuur bedoelen van zijn school, want de leerlingen vroegen in een petitie massaal om intrekking van het verbod. Het gaat kennelijk om de cultuur van het reformatorische bestuur. Die is niet gestoeld op de Bijbel (daar wordt met geen woord gerept over een verbod op korte broeken), maar op archaïsche leefregels uit een voorbije tijd. Arme leerlingen.

Jan Bijma, Culemborg

Toon Hermans

Bij het lezen over vrijwilligers die hun baan in het Toon Hermans Huis terugeisen via de rechter, voelde ik plaatsvervangende schaamte. Wat zou Toon hiervan gevonden hebben?

Waarschijnlijk zou hij zich in zijn graf omdraaien met de woorden: ‘Je hebt iemand nodig, stil en oprecht, die als het er op aankomt, voor je bidt of voor je vecht....’

Tilly van Bussel, Eindhoven

Stikstofbeleid

De verantwoordelijkheid voor het Nederlandse stikstofbeleid ligt bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Al in 2015 was duidelijk dat de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) problemen kon geven, maar een plan B is nooit gemaakt.

De huidige minister van LNV kan daarvoor niet persoonlijk verantwoordelijk zijn, want zij is pas sinds 2017 minister. Wie was haar voorganger? Wacht, die was er formeel wel in de vorm van een staatssecretaris, maar inhoudelijk eigenlijk niet of zeer onvoldoende.

Het ministerie van LNV is in 2010 samengevoegd met het ministerie van Economische Zaken, vanaf 2012 onder minister Kamp. In het gemeenschappelijke beleidsterrein waren de economische belangen groter dan de belangen op het gebied van duurzaamheid en milieu.

Daar is in 2010 al voor gewaarschuwd, maar heeft toch geleid tot een politiek beleid dat in de basis niet levensvatbaar was en is. Een goed maar triest voorbeeld van ernstige en tegelijkertijd voorspelbare consequenties van grote politieke keuzes.

L. van Raamsdonk, Zetten

Brexit-referendum

Zoals Jos Geukers berekent, heeft 3,7 van de tien Britse stemgerechtigden zich in het referendum van 2006 expliciet uitgesproken voor een Brexit. Feit is echter ook dat van de tien stemgerechtigden zich slechts 3,5 expliciet heeft uitgesproken om binnen de EU te blijven en 2,8 geen voorkeur heeft kenbaar gemaakt.

Ik ben het met Geukers eens dat men bij deze cijfers moeilijk van de wil van het volk kan spreken. Het referendum ging echter niet over wat de wil van het volk was, maar waar de voorkeur van de meeste stemgerechtigden naar uitging. Het argument dat het draagvlak van 3,7 op de tien te mager is om de Brexit uit te voeren is een drogreden, omdat het draagvlak om in de EU te blijven nog geringer is gebleken.

Piet Jongen, Landgraaf

Gamen

Wat een geweldig kantelpunt van de broers Mels en Jelle.

Fijn jongens, dat jullie je ervaring zo proberen uit te dragen. Hopelijk laten veel ouders met jonge kinderen hen dit verhaal lezen.

Mariet van der Leeuw, Wageningen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden