LezersbrievenDonderdag 4 juni

Cultuurspreiding? Dat deed Leo Simons een eeuw geleden al

De ingezonden lezersbrieven van donderdag 4 juni.

Minibibliotheek in Groningen.Beeld Corné Sparidaens

Brief van de dag: kunst als noodzakelijkheid

Paulien Cornelisse haalde uit het buurtboekenkastje een deeltje van de Wereldbibliotheek. Als biograaf van de oprichter van de Wereldbibliotheek, Leo Simons (1862-1932), kan ik het niet laten de aandacht op hem te vestigen. Voor Simons was kunst geen hobby, maar een levensbehoefte. Hij vond kunst een noodzakelijkheid en wilde dat voor iedereen bereikbaar maken. Dat betrof arbeiders, die verstoken van opleiding en inkomen, grotendeels buiten het cultuurmaatschappelijk leven bleven. Simons wilde hun emancipatie bevorderen, niet alleen door goede literatuur, maar in bredere context.

Zijn leven lang deed hij aan cultuurspreiding, dat heette toen volksverheffing. Simons bouwde die systematisch uit: cursussen begrijpend lezen (sommige latere vakbondsbestuurders zaten in zijn klasjes), discussieclubs van arbeiders en intellectuelen, inleidingen kunstgeschiedenis met tripjes naar musea, reizen naar het buitenland, amateurtoneel voor arbeiders (men speelde onder Simons’ regie Vondel en Henrik Ibsen). Simons wilde dat arbeiders daarna zichzelf verder ontwikkelden. Een mooi voorbeeld is de schoenmaker Salomon Bonn. In armoedige omstandigheden ontwikkelde die zich tot een door Herman Gorter bejubelde socialistische dichter.

De Wereldbibliotheek gaf in 1910 Bonns dichtbundel Wat zang en melody uit. In zijn voorwoord toonde Simons zich trots: ‘Deze zanger is geen cultuurmens, zijn opleiding was die van het gewone lager onderwijs en zijn werkzaamheid in de wereld is hij begonnen als arbeider. Toen heeft ook hem die opstuwende beweging gegrepen, die de cultuur voor de massa openstelt. Er is een drang naar schoonheid, een neiging om zelf schoonheid te scheppen in hem gekomen.’ Mission accomplished.

Jannes HoukesGroningen

Fictie

Midden in de coronacrisis werd door velen het boek De pest van Albert Camus aangeraden. Door de onheilspellende ontwikkelingen in de VS is het de hoog tijd Sinclair Lewis’ dystopische roman It can’t happen here uit 1935 te (her)lezen.

De verwerpelijke politicus uit het boek, Berzilius Windrip, lijkt als twee druppels water op de huidige president, die met de bijbel in de hand gewapende troepen dreigt te gebruiken teneinde law-and-order te herstellen. Windrip is fictie, Trump helaas niet. Het ondenkbare wordt steeds denkbaarder.

Alfons Lammers, Otterlo

Armoede

Heel goed van Jeroen Jansen dat hij in de strijd tegen corona oproept tot het aanpakken van overgewicht en roken. Obesitas en rookverslaving worden wel welvaartsziekten genoemd maar, cynisch genoeg, treft juist vooral de mensen die nauwelijks deel hebben aan die welvaart. Het zijn armoedeziekten.

Als je op een gehorig flatje woont, geen uitzicht hebt op een goedbetaalde baan, geen nieuwe schoenen voor je kinderen kunt kopen en je de muren van je woonkamer kunt behangen met rekeningen, krijg je stress. En ben je moe. Dan ben je blij als je een groot pak macaroni en zoete bijna-over-de-datum tomatensaus van de Voedselbank krijgt. Dan ben je blij als bij de snackbar een gezinszak friet in de aanbieding is. En dat er nog een pakje shag ligt om de zenuwen te lijf te gaan.

De overheid moet dus meer doen dan alleen maar preventieakkoorden bedenken met suiker- en vettaksen en nieuwe supermarktetiketjes. Zorg ervoor dat huisartsen geld ontvangen voor ondersteuners die iemand met overgewicht brede vragen stellen: hoe zit het met huisvesting, financiële problemen en harmonie in het gezin? Hoe kunnen we helpen om meer orde en rust te creëren? Dan komt er perspectief, dan wordt het misschien mogelijk om anders te eten en te stoppen met roken. Misschien ontstaat er zelfs energie om een workshop quinoaburgers bakken te gaan volgen.

Heleen den Beer Poortugael, Soest

Silence

Toen de wereld in de ban was van aanslagen door moslimextremisten, was het mantra van progressief ­Nederland: ‘De moslimgemeenschap hoeft niet publiekelijk afstand te nemen van aanslagen, zij hebben er immers niks mee van doen.’

Nu de Black Lives Matter-beweging opkomt in Nederland, is het mantra van progressief Nederland: ‘White ­Silence is Violence’. Wie zich niet expliciet uitspreekt tegen racisme, is impliciet onderdeel van het probleem. Kan ik mezelf vandaag de dag nog als progressief zien en tegelijkertijd deze ommezwaai opmerkelijk vinden?

Tim Verlaan, Amsterdam

Citytrip

Goedkope citytrip is terug van weggeweest, kopt een artikel in deze krant. EasyJet en KLM gaan het aantal Europese bestemmingen weer opvoeren.

Los van de klimaatontwrichting, het opraken van grondstoffen en de veroorzaakte geluidsoverlast, moet je van lotje getikt zijn om nu voor je plezier in een vliegtuig te stappen. Zonder dat er een medicijn of vaccin voor corona is gevonden urenlang met vele tientallen medepassagiers in een hermetisch afgesloten aluminiumbuis gaan zitten, waar de bacillen vrolijk worden rondgepompt? Alsof een mondkapje onder zulke omstandigheden nog soelaas biedt. Neem je verantwoordelijkheid en mijd deze ziekteverspreider. De verveling van de een mag geen risico zijn voor de ander.

Erik Timmermans, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden