Commentaar Wob

Cultuuromslag van de overheid voor de Wob is nodig: openbaarheid moet een feest zijn

De overheid moet het zelfvertrouwen hebben om ruimhartig te voldoen aan openbaarheidsverzoeken.

Journalisten, onderzoekers, advocaten, wetenschappers en alle burgers die overheidsdocumenten opvragen, stuiten op weigerachtigheid. Deze krant onderzocht ruim tweeduizend verzoeken aan het Rijk op grond van de Wet openbaarheid bestuur (Wob). Zelden voldoet de Rijksoverheid aan zijn wettelijke plicht door binnen vier weken op een verzoek om informatie te reageren.

De overheid treedt de plicht tot openbaarheid met een negatieve grondhouding tegemoet. Wob-verzoeken worden vaak getraineerd of niet alle gevraagde documenten worden gegeven. Als uiteindelijk, soms lang na indiening van het verzoek, documenten openbaar worden gemaakt, is de tekst veelal onleesbaar gemaakt. Gerechtelijke procedures om die overheidsobstructie aan te vechten, vergen onnodig veel tijd en geld.

Dat ambtenaren teleurstellende resultaten afleveren, is deels begrijpelijk. De hoeveelheid documenten die de overheid produceert – op papier en digitaal – is duizelingwekkend en neemt toe. Het behandelen van een Wob-verzoek is daardoor arbeidsintensief en weinig glorieus. Vooral als het Wob-verzoek zo ongericht is dat duizenden documenten eronder vallen.

Verder zou de Wob ambtenaren en politici ervan weerhouden binnenskamers vrijuit te spreken over wilde, theoretische plannen. Dit uit vrees dat het publiek er kennis van neemt en ze als beleidsvoornemens interpreteert.

Om de angst van de overheid voor de Wob te laten verdwijnen is een cultuuromslag nodig: openbaarheid is een feest. Van een volwassen democratie mag worden verwacht dat het voldoende zelfvertrouwen heeft om zich langs de weg van de openbaarheid te verantwoorden.

De ervaringen met de overheid stemmen echter niet erg hoopvol. Een wet ter vervanging van de Wob, de Wet open overheid (Woo), met kortere termijnen en grotere reikwijdte, leek in 2012 een grote verbetering. Politieke compromissen hebben de nieuwe Woo van initiatiefnemers GroenLinks en D66 echter zo verwaterd dat die slechter is dan de Wob. Daarom is een forse verbetering van de bestaande Wet openbaarheid bestuur nu dringend nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden