CPB geeft houvast

Alle politieke partijen die hun verkiezingsprogramma lieten doorrekenen door het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) kregen donderdag bij de presentatie van de uitkomsten complimenten van CPB-directeur Coen Teulings. De negen betrokken partijen (Trots op Nederland en de Partij voor de Dieren deden niet mee) nemen volgens Teulings de ingewikkelde uitgangssituatie bij deze verkiezingen heel serieus. Die situatie is dat door de economische crisis de overheidsfinanciën diep in het rood staan en dat daarbij de levensverwachting een stuk hoger is dan vier jaar geleden werd aangenomen – met alle extra kosten voor de schatkist van dien.

de Volkskrant

Tot zover de complimenten. Over de vraag hoe het ‘houdbaarheidstekort’ – jaarlijks 29 miljard, gemeten in 2015 – in de komende kabinetsperiode effectief te lijf kan worden gegaan, lopen de meningen ver uiteen. Gemiddeld bezuinigen de partijen 15 miljard per jaar. De ombuigingen en hervormingen waarmee de partijen dit bedrag invullen, verschillen sterk. ‘De kiezer heeft echt wat te kiezen’, zei Teulings, waarmee hij het startschot gaf tot het jongleren met cijfers dat de rest van deze campagne nog wel zal voortduren. Want hoe de partijen moeten kiezen, zegt Teulings niet: alle keuzes zijn in principe goed.

Opvallend aan de CPB-uitkomsten is dat op korte termijn van bezuinigingen op de overheid (ambtenaren dus) niet al te veel moet worden verwacht. Ook in de voorbije kabinetsperiode kwam daarvan weinig terecht. In de campagne tot nu toe domineren ambitieuze leuzen over ‘minder ambtenaren’, waarvan de baten al zijn ingeboekt, maar ze moeten met gezond wantrouwen worden bezien.

Als de partijen afzonderlijk worden bekeken, is er geen duidelijke winnaar of verliezer. Op onderwerpen zijn die er wel. Wie uit de file wil, moet vooral geen VVD of PVV stemmen. Op behoud van koopkracht scoort de PvdA het best, al blijven andere partijen niet ver achter. Het houdbaarheidstekort wordt het effectiefst bestreden door de VVD, maar aan de reductie van broeikasgassen doet die partij niet veel. Investeringen in onderwijs pakken voor D66 minder gunstig uit dan verwacht, maar door een verschuiving van autogebruik naar ov-gebruik boekt die partij wel veel welvaartswinst. Wie stemt om als burger zo min mogelijk geld aan zorg uit te geven, moet bij de SP terecht. En zo verder.

Ook dit jaar was er weer veel kritiek op de methoden van het CPB. Volgens de PVV bekijkt het ‘linkse’ instituut de wereld met een rode bril. Rita Verdonk wond zich op dat het CPB niet alles doorrekent wat een partij aanbiedt. Tussen het Planbureau en de partijen werd tot op het laatst flink onderhandeld, waardoor onduidelijk is of de aanpassingen in het PvdA-programma van begin deze week zijn meegenomen: wel volgens de PvdA, maar de PvdA’er Teulings wilde het niet bevestigen.

Toch is het goed dat deze exercitie er is. Omdat de diverse partijprogramma’s nogal ongelijksoortig zijn, geeft de CPB-meetlat tenminste enig houvast. Ook gelet op de aanbevelingen van de commissie-De Wit is het CPB-ritueel zinvol. De Wit drong aan op een jaarlijks CPB-bericht aan regering en parlement, samen met De Nederlandsche Bank, over de macro-economische omstandigheden en de risico’s voor ’s lands financiën. Zeker als de partijen in een formatie weer naar elkaar toekruipen, en verschillen verhullen, is dat geen slecht advies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden