Column Sheila Sitalsing

Cowboys die grossieren in onzorgvuldigheid, fouten en etnisch profileren

Toen Pieter Klein, journalist bij RTL Nieuws en gezegend met de vasthoudendheid die nodig is om de strijd aan te binden met onwillige overheidsdiensten, binnen wist te dringen bij een bijeenkomst van onschuldige slachtoffers van de Belastingdienst, bekroop hem plaatsvervangende schaamte. Want, schreef hij in een column over deze kwestie, ‘om me heen zaten uitsluitend mensen die net iets minder blank waren dan ik. Ik zag wat ik eigenlijk al wist. Al die mensen die in 2014 ongenadig werden aangepakt en daarna het bos in gestuurd, hebben een migratieachtergrond. Hartstikke Nederlands, maar wel met een tweede nationaliteit. Turks. Marokkaans. Andere smaken. Allemaal een kleurtje. Geen enkele Lotte of Pieter-Bas, maar Fatima of Tarik.’

Klein zat in dat zaaltje omdat hij, samen met een collega van Trouw, al geruime tijd onderzoek doet naar ernstig falen van de Belastingdienst. Naar ambtenaren van de dienst die een beetje waren doorgeslagen in hun ijver om fraude met toeslagen voor de kinderopvang te bestrijden.

Eerder hadden ze bij de dienst namelijk enorm op hun falie gekregen omdat een groep criminele Bulgaren erin geslaagd was de dienst grotelijks op te lichten met de huurtoeslag. Dat nooit weer, brieste de Tweede Kamer. Opeenvolgende kabinetten onder leiding van de VVD ramden er bij de dienst nog eens in dat ‘keihard aanpakken’ het devies is (geinig detail: ik zocht op Google naar de precieze slogan die de VVD hanteert bij het veroordelen van fraude, maar toen ik de woordcombinatie ‘vvd fraude’ intikte, kreeg ik 279 duizend resultaten met koppen als ‘VVD heeft wéér de meeste en grootste schandalen’ en ‘Kamerleden in opspraak’).

Dus ging de Belastingdienst er met een stormram in. Men ging voortaan ‘effectief en efficiënt’ te werk bij het opsporen van fraude, wat neerkwam, zo onthulden Trouw en RTL Nieuws in een reeks zinderende verhalen, op een cowboyteam dat grossierde in onzorgvuldigheid, fouten en etnisch profileren. Zo werden brave ouders pionnen in een verhaal van Kafka. Hun kinderopvangtoeslag werd zonder onderzoek stopgezet en als ze Albert Heijn-tassen vol documenten aansleepten die hun onschuld bewezen, zeiden de cowboys ‘Ben niet onder de indruk’. Ze kwamen in geldproblemen, sommigen stopten met werken omdat ze geen kinderopvang meer hadden.

Later bleek het onderzoek niet te deugen. De grondslag niet. De uitvoering niet.

Zo werden burgers genaaid door een overheidsdienst waar ze zelf aan meebetalen met hun bijdrage aan de schatkist. Een overheidsdienst die er voor ons is, en niet omgekeerd. Een dienst die het publiek moet bedienen, eerlijk en adequaat en kleurenblind.

En toen het uitkwam, volgde na de wandaad de doofpot. De verantwoordelijke ambtenaren probeerden onwelgevallige informatie achter te houden, volgens Trouw niet alleen voor de Tweede Kamer, maar ook tijdens rechtszaken waarin gedupeerde ouders probeerden hun recht te halen.

En staatssecretaris Menno Snel al die tijd in de Tweede Kamer maar recht proberen te praten wat krom is.

‘Je vraagt je af’, verzucht SP-Kamerlid Renske Leijten tegen de Volkskrant, ‘of de ambtenaren bij de Belastingdienst hun staatssecretaris wel goed informeren. We kunnen Snel wel wegsturen, maar dat heeft geen nut als zijn opvolger straks tegen dezelfde problemen aanloopt.’

En wij maar braaf belasting betalen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden