OpinieToerisme

Coronacrisis houdt toerisme een spiegel voor

Ondanks de negatieve gevolgen voor de toerismebranche, biedt  de coronocrisis ook een kans op duurzamer toerisme, betoogt Bas Amelung namens een groep wetenschappers en docenten. 

Vakantiegangers vermaken zich op camping De Duinhoeve in Burgh-Haamstede. Beeld ANP

De toerismesector wordt keihard getroffen door de coronamaatregelen: hotels staan leeg, restaurants zijn gesloten en vliegtuigen staan droevig geparkeerd op de Aalsmeerbaan. Het toerisme is echter niet alleen slachtoffer van deze crisis, maar heeft zelf ook de snelle verspreiding van het virus over de wereld in de hand gewerkt. Zo brachten veel Nederlandse wintersporters de besmetting mee vanuit Tirol en veroorzaakten daarmee uitbraken in Nederland. Daarnaast had de in China ontstane epidemie zich zonder de luchtvaart nooit zo snel tot pandemie ontwikkeld.

Inmiddels woekert covid-19 al zo’n drie maanden en het heeft er alle schijn van dat de situatie niet voor de zomervakantie genormaliseerd zal zijn. Aan de ene kant is dit rampzalig voor de toeristische sector: ontslagen en faillissementen in de luchtvaart, horeca en de evenementensector lijken onvermijdelijk. Aan de andere kant biedt de huidige situatie een uitgelezen mogelijkheid om ons te bezinnen op ons reisgedrag. Want laten we eerlijk zijn: de snelle verspreiding van infectieziektes is slechts één van de negatieve gevolgen daarvan. 

De effecten op het klimaat zijn minstens zo verontrustend. Al lange tijd waarschuwen wetenschappers dat het toerisme een belangrijke bijdrage levert aan klimaatverandering, met name via het sterk groeiende vliegverkeer. Als we op de pre-corona voet doorgaan, zal de luchtvaart binnen enkele decennia zó veel CO2 uitstoten, dat de doelstellingen van Parijs onhaalbaar worden en een vele decennia durende klimaatcrisis onafwendbaar wordt.

Ook de lokale effecten zijn niet mis. Geluidsoverlast en luchtvervuiling rond Schiphol spelen al jaren. Huisartsen maken zich grote zorgen over de effecten van de luchthaven op de luchtwegen en gezondheid van de omwonenden. Daarnaast levert het toeristische verkeer een behoorlijke bijdrage aan de stikstofproblematiek.

Minder vliegen

Minder vliegen, of in elk geval niet méér, is dus om veel verschillende redenen een prima idee en wellicht zelfs een must. Maar betekent dat niet het eind van het toerisme? Nee, absoluut niet. In de beeldvorming staat vakantie voor velen weliswaar gelijk aan vliegen, maar in feite gaan veel meer mensen met de auto op vakantie dan met het vliegtuig. Ook wijst de wetenschap ons erop dat verre reizen mensen niet gelukkiger maken dan reizen in onze nabije omgeving. 

Mensen maken soms verre reizen omdat hun vrienden verre reizen maken en zij letterlijk en figuurlijk niet achter willen blijven. Ook vertellen we onszelf regelmatig dat we het verdienen er even tussenuit te gaan. Maar moet dat per se een weekendje New York zijn? Ook veel dichter bij huis kan het prima toeven zijn; daar komen we nu weer achter. We zwoegen (en genieten) de laatste weken massaal in onze tuintjes, hebben veel tijd voor familie, en kijken wat meer naar elkaar om.

Proefdraaien

Zo heeft de coronacrisis, ondanks alle ellende, ook positieve effecten en kunnen we proefdraaien voor een toekomst waarin we minder zullen kunnen vliegen. Nu de vliegtuigen aan de grond staan en velen van ons huiverig zijn om een vliegvakantie te boeken, ontkomen we er niet aan onze plannen bij te stellen. En waarom zou dat geen succes worden? Nu al is er een grote vraag naar vakantiehuisjes in het oosten van het land van mensen die de benauwing van de corona-crisis in de Randstad willen ontvluchten. 

Een vakantie in eigen land of in de buurlanden zal deze zomer, als de crisis tegen die tijd voorbij is, ongetwijfeld ongekend populair worden. Als dat bevalt en de verandering beklijft, kunnen we grote stappen zetten in de transitie naar een duurzamere vorm van toerisme, met net zoveel klanten voor hotels, restaurants en attracties, maar van veel minder ver weg.

De overheid kan die transitie steunen door vliegen te ontmoedigen en alternatieven te stimuleren. Behandel de luchtvaart eindelijk als een normale sector die accijns op brandstof betaalt, btw afdraagt en zijn eigen uitstoot reduceert in plaats van zich achter (doorgaans ineffectieve) CO2-compensatie te verschuilen. Accepteer dat uitbreiding van Schiphol simpelweg niet past bij de klimaatopgave en zet een streep door vliegveld Lelystad.

Net als de klimaatcrisis leek de corona-epidemie lange tijd een ver-van-ons-bedshow. De volle omvang van de ramp drong eigenlijk pas tot ons door toen het al te laat was. We betalen nu leergeld: voorkomen is beter dan genezen. Laten we het met het klimaat beter doen. Begin bij uw vakantie.

Bas Amelung, universitair docent, Wageningen University, Edward Huijbens, hoogleraar, Machiel Lamers, universitair hoofddocent, Arjaan Pellis, docent (allen Wageningen University), Ondrej Mitas, docent, Paul Peeters, lector (beiden Breda University of Applied Sciences). Alle auteurs zijn betrokken bij de BSc Tourism opleiding van Wageningen University en Breda University of Applied Sciences.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden