COMMENTAAR

Controledwang Chinese regering onhoudbaar

In de Chinese praktijk wordt steeds duidelijker dat er grenzen zijn aan de controledwang van de regering.

De Chinese president Xi Jinping. Beeld epa

Sinds zijn aantreden in 2012 is de Chinese president Xi Jinping bovenal bezig geweest met het consolideren van zijn macht en het vergroten van zijn grip op de samenleving. Met een omvangrijke campagne tegen corruptie wil hij partijgenoten, zakenlieden en generaals in het gareel krijgen.

Ook heeft de samenleving onder Xi te maken gekregen met meer censuur op internet, zwaardere vervolging van activisten en recent een campagne tegen kruisen op kerken. Met het oog op de stabiliteit van het land, het allerhoogste goed, heeft hij zich gedwongen gevoeld op alle vlakken de controle op te voeren.

Paradoxaal genoeg wordt in de Chinese praktijk in toenemende mate duidelijk dat er grenzen zitten aan wat controledwang vermag. Zo namen de autoriteiten vergaande maatregelen om ineenstorting van de effectenbeurs te voorkomen.

Zij verboden grootaandeelhouders in bedrijven hun aandelen te verkopen; kochten zelf grootscheeps aandelen in om de koersen te stutten en gaven staatsbedrijven opdracht dat eveneens te doen; beursgangen werden afgelast en media mochten de marktontwikkelingen niet duiden. Het kon allemaal niet verhinderen dat de beurs afgelopen maandag toch weer zwaar onderuit ging - met het hoogste dagverlies in meer dan acht jaar als eindpunt.

Dit gebrek aan controle over de gebeurtenissen toont zich op een fundamenteler niveau in de reële economie. Daarin wil Xi iets bereiken waartoe zijn voorgangers niet in staat bleken: de transformatie van de huidige, op exportgerichte economie naar een hoogwaardige kenniseconomie, compleet met een grote dienstensector en gestut door consumentenbestedingen.

Momenteel liggen die laatste nog op een aanzienlijk lager niveau dan in westerse landen. Om de beoogde toename ervan te bewerkstelligen is consumentenvertrouwen essentieel, oftewel het geloof van burgers in de eigen economie. Zij zouden het vertrouwen moeten krijgen dat hun traditionele spaarzin, gedreven door zorgen over hun oude dag en mogelijke medische kosten, niet langer nodig is.

Maar dat vertrouwen valt niet van bovenaf te verordonneren. De autoriteiten krijgen dat niet voor elkaar door, wederom in een poging de werkelijkheid naar de hand te zetten, vast te houden aan een kunstmatig hoog groeicijfer voor de economie van 7 procent. Dat overtuigt niemand, wanneer alles erop wijst dat het zo goed niet meer gaat. Willen burgers werkelijk vertrouwen krijgen dan volstaat niet te volharden in propaganda, zoals Xi c.s. nu hardnekkig blijven doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden