Column

Contactloos leven, thuis tussen de muren, is de langzame dood van de mensheid

Erdal Balci Beeld
Erdal Balci

We hadden nog niet van covid-19 gehoord toen ik, iets meer dan anderhalf jaar geleden welteverstaan, schreef dat de mensheid weer op de been was en dat het haar menens was deze keer. In Chili, in Irak, in Libanon liepen jongeren in groten getale door de straten. In Algerije, in Bolivia, in Hongkong vulde men de longen met verse lucht voor de nieuwe strijd. Met de borst vooruit zagen we ze lopen in Spanje en in Koerdistan, vastberaden in het stichten van een nieuw systeem waarin de vele rijkdommen van de wereld eerlijker verdeeld zouden worden. En toen schoot het virus de bewakers van de huidige wereldorde te hulp.

Door het virus werd iedereen veroordeeld tot een leven binnenshuis, zo ook de rebellen van de wereld. In Libanon verstomden de protesten tegen het op het sektarisme gebaseerde, meest geperfectioneerde identiteitensysteem. In Chili hebben alle jongeren die een streep wilden halen door het regime dat de rijkdommen van hun land onder het mom van privatisering aan een handvol families heeft verpatst, ook gewoon thuis moeten zitten. De strijd van de Algerijnen en van de Irakezen, die wilden dat de olie-inkomsten werden gebruikt om een einde te maken aan de armoede bij het volk, is niet meer.

In het rijke Westen had het traditiegetrouw eerst in Frankrijk geborreld. Grote stakingen waren er aangekondigd. Het was een kwestie van tijd dat ook in andere landen van de ontwikkelde wereld de protesten zouden gaan beginnen. Want de kloof tussen arm en rijk neemt onderhand zulke exorbitante vormen aan dat het voortbestaan van de middenklasse ook in het Westen onder druk komt te staan en opstand onvermijdelijk is.

Terwijl ik dus op die opstand wachtte, kwam de pandemie. Als een zuurstoffles voor het naar adem happende systeem. Ingeslagen door het grootkapitaal, de politieke machthebbers en hun intellectuele handlangers om het huidige sociaal-economische stelsel en de ideologie die dat stelsel voedt van nieuwe lucht te voorzien. Met andere woorden: het neoliberalisme en diens informele ideologie het postmodernisme, die hand in hand ervoor hebben gezorgd dat de mens is gereduceerd tot een consument zonder bezwaar tegen achtergebleven cultuur, traditie, religie en economische ongelijkheid, hadden lucht nodig en kregen die lucht dankzij covid-19.

Het grootkapitaal zou het grootkapitaal niet zijn als het niet inspeelde op deze nieuwe situatie. ‘Contactloos’ is nu het nieuwe motto. Er wordt propaganda gemaakt voor het in stand houden van het thuiswerken. Betalen moet nog steeds, maar het liefst zonder dat er bankbiljetten of muntjes aan te pas komen. De winkels zijn dicht, maar internet toch niet… Wil je vreemdgaan en je relatie niet in gevaar brengen, download de app en vind andere mensen in dezelfde situatie, gewoon contactloos. Dankzij internet is je eigen huis niet alleen een enorm warenhuis, maar ook de kroeg, de bibliotheek, de sportschool, de markt en de straat.

Als de mensheid er geen stokje voor steekt, levert deze pandemie ons de nieuwe, meest geraffineerde fase van het neoliberalisme op. We zitten dan thuis, met of zonder werk, getekend door de gebruikersnamen en de wachtwoorden die we de hele tijd verzinnen en weer vergeten. We zijn dan de meest ideale consumenten die de allerrijksten en hun postmodernistische handlangers zich kunnen voorstellen. Een passieve, slaperige massa, zonder het vuur van protest in de harten.

Dat vuur was twee jaar geleden aangestoken. Protest klonk uit alle delen van de wereld. De ‘Bastilles’ stonden op het punt om te worden bestormd. Er was protest, omdat het mondiale regime niets anders te bieden heeft dan onrecht, ongelijkheid en buitensporig rijkdom voor een tiental families. Mensen die in contact stonden met elkaar, die elkaar aanraakten, die niet waren veroordeeld tot de muren van hun huizen liepen op een gegeven moment schouder aan schouder om een nieuwe wereldorde te verwezenlijken.

Het ‘contactloze leven’ dat nu ons door de strot wordt geduwd, is de meest vergevorderde vorm van het consumentisme en herbergt de ultieme overwinning van het neoliberalisme in zich. Immers, geen grote omwenteling, geen revolutie zonder eerst een aanraking op straat, een kusje bij het plein, een picknick onder de boom. Pas na een miljoen van die contactjes vinden de mensen elkaar op straat, schouder aan schouder, niet bang meer voor de politie, met de adem van de woede over het onrecht in de adem. Contactloos, thuis tussen de muren is de langzame dood van de mensheid.

Erdal Balci is journalist en schrijver

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden