opinieExpansiedrift China

Conflict tussen Taiwan en China komt steeds dichterbij. Nederland moet de progressieve democratie helpen

Nederland moet zich herbezinnen op de relatie met Taiwan. Als het waarde hecht aan een vrije samenleving, moet het moed tonen en Taiwan concreet steunen, betoogt sinoloog Casper Wits.

Een soldaat houdt een Taiwanese vlag omhoog tijdens een militaire oefening in Hsinchu. Beeld AP
Een soldaat houdt een Taiwanese vlag omhoog tijdens een militaire oefening in Hsinchu.Beeld AP

De opkomst van China zet vrije samenlevingen wereldwijd onder druk, en deze ontwikkeling vergt een meer alerte houding van Nederland ten opzichte van democratieën in Oost-Azië; zij krijgen als eerste met China’s autoritaire expansiedrift te maken. Eerste slachtoffer van deze expansiedrift was Hongkong, China’s eerdere beloften over het behoud van de vrijheden in deze stad onder de noemer ‘Eén Land, Twee Systemen’ bleken niets waard zijn. Nu bevindt Taiwan zich in de frontlinie.

De Republiek China (Taiwan) werd door Volksrepubliek China altijd beschouwd als een afvallige provincie die weer ingenomen moest worden, maar volgens analisten komt een gewelddadig conflict nu steeds dichterbij. Zo uiten de Chinese leiders zich steeds agressiever tegenover Taiwan, en vergroot het Chinese leger de druk door provocerende acties van lucht- en zeemacht. Een militaire invasie lijkt onwaarschijnlijk, maar de Chinese regering probeert de Taiwanese democratie nu al op vele manieren te ontwrichten.

Op de spits drijven

Door militaire provocaties bijvoorbeeld, maar ook door het internationaal isoleren van Taiwan, en door desinformatiecampagnes onder de Taiwanese bevolking. Speerpunt van het Chinese beleid is de Taiwanezen ontmoedigen en laten zien dat hun democratische regering hen niet kan beschermen. En vooral: dat Taiwan internationaal niet op steun kan rekenen. Dit is precies waar Nederland een verschil kan maken.

Het doel van het regeringsbeleid was altijd de vreedzame status quo in Oost-Azië bewaren. Het was dus logisch onze banden met Taiwan op een laag pitje te zetten. Dit betekende dat we Taiwans positie binnen de internationale gemeenschap nauwelijks steunden. Zo leek een fragiele internationale consensus te bestaan voor het niet op de spits drijven van dit conflict. Ook China sprak vooral over vreedzame hereniging in de verre toekomst, gestoeld op het principe van ‘Eén Land, Twee Systemen’ zoals ook voor Hongkong gold. Nu China eenzijdig deze status quo opzij schuift, moeten ook wij ons beleid inzake Taiwan herzien.

De keuze om het land nadrukkelijk te steunen, is ook een keuze voor bepaalde waarden. Het is immers geen overdrijving te stellen dat Taiwan zich ontwikkelde tot het meest progressieve land in de regio: het is niet alleen het eerste Aziatische land dat het homohuwelijk legaliseerde, ook is het aantal vrouwen in het parlement een van de hoogste ter wereld, en kent het land vrije media en levendig publiek debat. Taiwan laat zien dat de Chinese cultuur verenigbaar is met democratie en een vrije samenleving, wat de woede van de regering in Beijing verder verklaart.

Pandemie-management

De meerwaarde van Taiwan’s open systeem werd duidelijk in de covid-crisis, waar het transparante beleid van de regering een lichtend voorbeeld is van de manier waarop een democratische samenleving succesvol kan omgaan met de pandemie. Des te wranger is het dat China nog steeds Taiwan wil weren uit de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), en Taiwan dus hindert bij het delen van geavanceerde medische kennis over pandemie-management.

Nederland kan diverse concrete stappen zetten om Taiwan te steunen. Allereerst kunnen we ons, al dan niet in EU-verband, sterk maken voor Taiwans toetreding tot internationale organen als de WHO. Bovendien kunnen we ons binnen de EU hard maken voor het investeringsverdrag dat Taiwan graag wil sluiten. Taiwan is namelijk wél lid van de WTO, en daarmee is de EU geheel gerechtigd in het afsluiten van zo’n verdrag.

Ook zou de Tweede Kamer het voorbeeld van Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk moeten volgen: daar zijn parlementaire vriendschapsgroepen opgericht om banden met het Taiwanese parlement te versterken. Dit zijn belangrijke stappen om te laten zien dat ook de Nederlandse democratie solidair is met de democratische aspiraties van de Taiwanezen.

Casper Wits is sinoloog en universitair docent Oost-Azië Studies aan de Universiteit Leiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden