Opinie

Concessies zullen moeten komen van VVD en CDA

In een kabinet dat past bij de aspiraties van nu zijn het de VVD en het CDA die offers moeten brengen.

'Het klimaatprobleem is een kwestie van de allerhoogste urgentie.' Polaire vortex leidt tot bevroren mist in het landschap bij de Niagara-watervallen. Beeld James Neiss / AP

Niet doen Jesse, zo eindigt Thomas von den Dunk zijn beschouwing (Volkskrant, 27 maart) over GroenLinks en de kabinetsformatie. Laat de gifbeker van rechts maar gewoon voorbijgaan. Hij is overigens niet de enige die Klaver waarschuwt; de meeste commentatoren voorspellen een electorale afstraffing als GroenLinks als bijwagen aanhaakt bij het motorblok van VVD-CDA-D66. Het zal Klaver goed doen. Zoveel ervaren oudere deskundigen rondom het Binnenhof die met zijn lot zijn begaan. Die hem kennelijk succes gunnen, maar liever een volgende keer.

Ik zal de laatste zijn om te beweren dat regeringsdeelname van GroenLinks zonder risico's is. Maar een politieke partij is niet opgericht om haar lot afhankelijk te maken van een SMART-analyse van de Haagse incrowd. Een partij is er om haar politieke ambities waar te maken. Daar zou het ook om moeten gaan bij de afweging of GroenLinks aan een regering moet deelnemen. Het antwoord daarop ligt niet in de ervaringen van het verleden, maar in de mogelijkheden van de toekomst, in de urgentie van problemen en de noodzaak om daar beslissende stappen in te zetten.

Het is evident dat het klimaatprobleem zo'n kwestie van de allerhoogste urgentie is. Het is een probleem dat vorige kabinetten systematisch hebben veronachtzaamd, met als gevolg dat we qua milieuprestaties in de achterhoede van Europa zijn beland. Een nieuw kabinet moet dus aan een rigoureuze inhaalslag beginnen. Zelfs het bedrijfsleven dringt daar inmiddels op aan. De doelstellingen van de Parijse klimaatakkoorden moeten versneld worden bereikt, niet in 2050, maar in 2030.

Een programma dat daarop koerst zal een geweldige impuls geven aan technologische ontwikkelingen en productinnovaties. Er is een enorme drive daarmee aan de slag te gaan. Er zijn honderden energiecoöperaties opgestaan om zelf energie te produceren. De samenleving is er klaar voor. Het zou een gemiste kans zijn als een komend kabinet daar - ondanks de schrale programma's van VVD en CDA - geen gehoor aan geeft.

Oud beleid dat deze doelstellingen in de weg staat, moet worden opgeruimd. De verhuurderheffing, waarmee het rijk jaarlijks een kleine 2 miljard euro weghaalt bij woningcorporaties, is zo'n contraproductieve maatregel. Die heffing heeft een dramatisch effect gehad op de woningproductie, maar belemmert ook de mogelijkheden woningen te verduurzamen. Als een nieuw kabinet de opbrengst van de heffing hiervoor aanwendt, brengt het niet alleen een versnelling aan in het bereiken van milieudoelstellingen, maar bespaart het ook op de energierekening van een grote groep huurders die de laatste jaren met aanmerkelijk hogere woonlasten hebben moeten leven.

Jos van der Lans

Dat is het belangrijkste GroenLinksijkpunt. Maar niet het enige. Ook de toenemende ongelijkheid is een urgente kwestie. Die voedt het idee dat de elites het allemaal goed voor elkaar hebben en dat gewone mensen, de huurders, het gewone werkvolk, het gelag betalen. De handen aan het bed, de leerkrachten in het basisonderwijs, de verpleegsters in de zorg, de hulpverleners in sociale wijkteams, de wijkagenten, de thuisverzorgers, zeg maar de doe-professionals op de werkvloeren van de samenleving staan zonder uitzondering onderaan in de cao-loonschalen.

Zij zijn de speelbal van verzekeraars, bestuurders, beleidsbeslissingen. Zij werken ook steevast op terreinen waar de komende jaren een groot tekort aan personeel dreigt, simpelweg omdat hun werk op tal van manieren onaantrekkelijk is gemaakt.

Een kabinet dat daarin niet gaat investeren, ondermijnt de publieke dienstverlening en jaagt het wantrouwen in de beleidselites alleen maar verder aan. Daarom is dit ook niet langer een zaak voor links of rechts, maar een kwestie van algemeen belang. Daar kan geen kabinet, van welke signatuur ook, aan voorbijgaan.

Een derde punt is de vluchtelingenproblematiek. Blijven we de komst van vluchtelingen zien als een bedreigende ziekte die we moeten bestrijden, of als een humanitaire noodzaak waartoe we ons moreel verplichten? Wilders heeft steeds meer partijen, waaronder CDA en VVD, verleid tot een tumorbestrijdende toonzetting. Daar zal hij niet mee ophouden. Een nieuw kabinet moet vanaf de aftrap de menselijke waardigheid als toonsoort nemen, dat zijn we aan onze beschaving verplicht. Aantallen en geldbedragen zijn daar een afgeleide van waarover heel goed werkbare politieke compromissen zijn te sluiten.

Met deze uitgangspunten kijk ik of regeringsdeelname van GroenLinks de moeite van het risico waard is. Op de keper beschouwd zijn de offers die VVD en CDA daarvoor in programmatische zin moeten brengen misschien wel groter dan wat GroenLinks moet inleveren op haar ambities. Het is bij deze onderhandelingen ook niet de vraag of GroenLinks overstag gaat, maar of deze twee partijen bereid zijn mee te bewegen met de aspiraties die in de samenleving volop aanwezig zijn. Het zou politiek zeer kortzichtig zijn als ze daar geen oren naar hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden