ColumnPeter Middendorp

Compliment geven aan een schrijver? Bedenk eerst hoe uw opmerking zou klinken voor een kok

Twee jaar geleden schreef ik een roman over een vader met een zedenmisdrijf op zijn kerfstok, en over die roman krijg ik vaak de vraag, ook laatst na een lezing in Heerenveen: ‘Heeft u ook overwogen om er een journalistiek boek van te maken?’

Het is een neutrale vraag, ik weet het. Er is ook een prima antwoord op mogelijk, waar mensen soms zelfs iets aan hebben: de journalistiek beschrijft de feiten, de buitenkant van verhalen, om zo te zeggen, maar ik was geïnteresseerd in de binnenwereld van het verhaal, en literatuur is de enige kunstvorm waarmee je in de hoofden en de gevoelswerelden van de personages kunt kijken.

Toch voelt de vraag steeds als een kleine belediging, zo eentje waarvan je weet dat je die moet laten passeren, maar waarop je graag eens zou willen antwoorden: Zeg je dat soms ook tegen een kok? Die heeft jarenlang op zijn techniek geoefend, de hele dag in de keuken gestaan, hij zet een bord voor u neer, neemt de schaal af en u kijkt naar hem op en vraagt vriendelijk: ‘Heeft u ook overwogen om een ander gerecht te maken?’

Ik zou u dan ook als tip willen meegeven, zei ik tegen het kleine, grijze publiek, voor de volgende keer als u op het punt staat om een schrijver een vraag te stellen of een compliment te geven, om u vooraf even voor te stellen hoe uw opmerking zou klinken voor een kok. Want u zegt wel zo enthousiast – ‘Ik heb uw boek in één ruk uitgelezen!’ – maar om eerlijk te zijn horen we dit: ‘Ik heb uw gerecht in één keer doorgeslikt!’

Op dit punt van de lezing aangekomen, zag ik dat er twee mensen in slaap waren gevallen. Net nu we het hadden over de verschillende manieren waarop ik te beledigen ben. Het lag niet aan mij, maar aan de omstandigheden. Het was warm in de zaal, ze zaten al een tijd stil en het was al negen uur geweest, het moment van de dag waarop mensen van hogere leeftijd nu eenmaal beginnen te knikkebollen.

Ik dacht aan de schrijver die me vertelde over de slinkende boekverkoop. Voor een deel werd die waarschijnlijk veroorzaakt door desinteresse, het grote afscheid dat het onderwijs van lezen heeft genomen, voor een deel allicht ook door de literatuur zelf, maar het moest ook komen door het onstuitbare aantal illegale kopieën van romans die rondgaan onder verder vrij normale mensen.

Ik kon door de microfoon roepen: ‘Hallo! Wakker worden! Zijn we er nog!?!’ Maar ik deed het niet, ik voelde niet eens de aanvechting. We moesten deze mensen juist koesteren. Ze kwamen toch opdagen, ze lazen toch al die boeken – een ander deed het niet voor hen, het aantal opvolgers liep terug. Als ze het eens een beetje moeilijk kregen, en de helft streed tegen de slaap, moest je gewoon wat zachter praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden