Commentaar: Met het verdrijven van mensen met binding uit de stad, verdwijnt ook de ziel

De huizenprijzen bereiken opnieuw recordhoogten

Zonder overheidsregulering ontstaat een ongewenste tweedeling op de oververhitte woningmarkt.

Demonstratie in Utrecht tegen het woningtekort. Foto Pauline Niks

De huizenprijzen hebben opnieuw recordhoogten bereikt. Huizenbezitters en beleggers beleven gouden tijden, starters hebben het nakijken. Zonder drastisch ingrijpen zijn de grote steden straks het domein van hoogopgeleide tweeverdieners en speculanten, en zijn midden- en lage inkomens uit de stad verdreven.

'Een dynamische stad bestaat bij gratie van verscheidenheid'

Deze tweedeling verslechtert de leefbaarheid van de grote steden. Een dynamische stad bestaat bij gratie van verscheidenheid. Als hoge inkomens zich verder concentreren, leidt dat tot slechtere wijken elders. De onbetaalbare woningen in binnensteden worden steeds meer opgekocht door speculanten om voor torenhoge prijzen te verhuren aan studenten, toeristen of expats. Met het verdrijven van mensen met ‘binding’ uit de stad – onderwijzers, politieagenten, wijkverpleegkundigen en kunstenaars – verdwijnt ook de ziel.

Makelaars pleitten afgelopen week voor meer woningbouw. Dat is zonder meer nodig. Er is een tekort van ten minste tweehonderdduizend woningen in Nederland dat mogelijk oploopt tot een miljoen. Maar alleen bouwen is niet genoeg. Zolang de markt vrij zijn werk doet, blijven inwoners zonder geld langs de kant staan. Koophuizen zijn voor starters zonder vermogen onbetaalbaar en de huurmarkt zit op slot door gebrek aan middenhuurwoningen.

'Op een vrije markt waar schaarste heerst, wint alleen de aanbieder'

Aan deze ongelijke situatie kan alleen een eind komen als de overheid de regie terugneemt en de speelruimte voor speculanten en beleggers inperkt. Gemeenten moeten eisen dat bouwers voldoende woningen realiseren in het middensegment. Daarnaast lijkt er niets anders op te zitten dan ook de huurprijzen boven de sociale huurgrens meer te reguleren. Het is immers duidelijk dat op een vrije markt waar schaarste heerst alleen de aanbieder wint.

Dit mechanisme versterkt zichzelf omdat sociale woningen vanwege de hoge marktprijzen als vanzelf in de vrije sector belanden. Het aanbod van betaalbare woningen neemt zo steeds verder af, waardoor nog meer mensen worden uitgesloten. Speculanten zullen niet uit eigen beweging de lucratieve woningmarkt de rug toekeren. Ingrijpen is dus onvermijdelijk. Als gemeenten dat niet voor elkaar krijgen, wordt het tijd dat de overheid haar liberale visie op de woningmarkt herziet.