Commentaar: hopelijk krijgt Trump levensgevaarlijke rancune terug in de fles

Te hopen valt dat Donald Trump zich in zijn beleid laat leiden door het pragmatisme van de zakenman.

Bij zijn overwinningsspeech benadrukte Trump dat hij een president wil zijn voor heel Amerika, hopelijk geen loze woorden. Beeld afp

De overwinning van Donald Trump is voor velen een schok. Hoe is het mogelijk dat iemand zonder politieke ervaring, iemand die een spoor van faillissementen heeft nagelaten en in de campagne veel xenofobe en vrouwonvriendelijke uitspraken heeft gedaan, de baas wordt van het machtigste land ter wereld? Het contrast met de huidige president kan niet groter zijn.

Van grotere afstand is het minder verrassend. De belofte van een buitenstaander die een einde maakt aan de corrupte politiek in Washington is een oude bekende - Obama werd er ook president mee. En in tijden van economische tegenspoed valt een pleidooi voor protectionisme aangelengd met xenofobie altijd in vruchtbare aarde.

Er zijn redenen genoeg om zeer somber te worden van zijn uitverkiezing. Als hij al zijn beloften uit de campagne nakomt, gaat de wereld er fors op achteruit. Het met veel moeite tot stand gekomen klimaatverdrag wordt bij het vuil gezet, handelsakkoorden worden herroepen, illegalen het land uitgejaagd, xenofobie wordt aangewakkerd en de armere Amerikanen raken hun ziektekostenverzekering kwijt.

Protectionisme en een ieder-voor-zichmentaliteit zullen hoogtij vieren, wat op termijn zeer schadelijk kan zijn. De Pax Americana waaraan Europa mede de naoorlogse vrede te danken heeft, is in gevaar. De Baltische staten moeten het ergste vrezen als er straks niemand meer is die Poetin tegen wil houden.

Maar er zijn ook redenen om te hopen dat het zal meevallen. Verkiezingsretoriek krijgt in de VS vaak geen praktische uitwerking. Trump heeft bovendien geen van ideologie doordrenkte machine onder zich. Hij heeft in de campagne vooral als eenling geopereerd. Pas in de slotfase slaagde hij erin enige medestanders om zich heen te verzamelen. Zijn standpunten wisselen voortdurend, hangen van opportunisme aan elkaar en zijn vaak tegenstrijdig.

Getuige sommige opmerkingen in zijn overwinningstoespraak, lijkt hij de verkiezingscampagne te hebben ervaren als een realityshow waarin alles geoorloofd is om te winnen. Hij schrikt er wellicht zelf ook van dat hij nu ook echt het machtigste land van de wereld moet leiden. Te hopen valt dat daarbij het pragmatisme van de zakenman de leidraad wordt. Dat hij zich snel laat omringen door deskundige adviseurs, die hem ervan overtuigen dat het in Amerika's belang blijft een belangrijke rol te vervullen op het wereldtoneel.

Te hopen valt ook dat hij zijn belofte aan de 'vergeten Amerikanen' gestand doet door hun toekomstperspectieven te verbeteren. Met belastingverlagingen voor de rijken en het rücksichtslos slopen van Obamacare bereikt hij eerder het omgekeerde. In zijn overwinningsspeech kondigde hij als eerste maatregel een New Deal aan om de belabberde Amerikaanse infrastructuur op te knappen, naar het voorbeeld van Franklin Roosevelt uit de jaren dertig. Dit is tot nu toe verreweg zijn verstandigste voorstel.

De stem voor Trump komt mede voort uit rancune tegen een establishment dat continu benadrukt dat vrijhandel en mondialisering een zegen zijn voor het land, terwijl grote groepen Amerikanen daar in het geheel niet van profiteren. Trump heeft die rancune aangewakkerd door Mexicanen en moslims en zelfs Hillary Clinton tot zondebok te bestempelen. Daarmee is hij een levensgevaarlijk pad opgegaan. Als president zal hij alles moeten doen om die rancune weer terug in de fles te krijgen.

Zijn overwinningsspeech was daarom hoopgevend. Hij benadrukte dat hij een president wil zijn voor heel Amerika. Dat zegt elke president bij zijn aantreden, maar het is goed dat Trump die traditie in ere heeft gehouden. Nu maar hopen dat het geen loze woorden zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden