OpinieColumbus

‘Columbus neerhalen is geen oorlogsmisdaad’

Columbus is medeverantwoordelijk voor de ellende die de inheemse bevolking van Amerika is aangedaan.

Christopher Columbus komt aan op de Bahama's.Beeld ullstein bild via Getty Images

In de antiracistische beeldenstorm van de afgelopen weken haalden leden van de oorspronkelijke Amerikaanse bevolking in Saint Paul een standbeeld van ­Columbus naar beneden. Andere Columbusbeelden volgden. Volgens Henri Beunders (O&D, 6 juli) staat dat gelijk aan een oorlogsmisdaad. Hij vermoedt dat de daders voor het Internationaal Strafhof in Den Haag kunnen komen te staan. Volgens hem is het neerhalen van de beelden vergelijkbaar met moslim­fundamentalisten die in 2012 de eeuwenoude mausolea in Timboektoe hebben vernield.

Internationaal hof

Behalve dat dit feitelijk onmogelijk is, draait Beunders met zijn stelling de wereld op z’n kop. Het Internationaal Strafhof immers behandelt alleen zaken als het land waar het misdrijf is gepleegd, of het land waaruit de dader afkomstig is, aangesloten is bij het Hof, en dat is de VS niet. Juist de door Columbus gepleegde genocide op de oorspronkelijke bewoners van Amerika is een misdaad die door een internationaal hof moet worden behandeld.

Columbus was geen onschuldige ontdekkingsreiziger die ‘een proces begon van uitwisseling van culturele waarden tussen beide continenten’. Al op zijn eerste reis doodde hij leden van de inheemse bevolking en nam sommigen als ­slaven mee terug naar Spanje. Deze praktijk zette Columbus voort op zijn volgende reizen.

De Europeanen die in Columbus’ voetsporen volgden, ook die uit ­Nederland, hadden dezelfde aanpak. Tot en met de 19de eeuw werden inheemse Amerikanen die in de weg liepen vermoord. De ongeveer honderd miljoen doden vielen niet alleen door Europese ziekten, ze ­waren vaak ook slachtoffer van ­bewust beleid.

Moordpartijen

De Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring, waarvan de totstandkoming afgelopen week werd gevierd, spreekt van ‘meedogenloze indiaanse barbaren’. De door president Trump bewonderde voorganger Andrew Jackson stelde dat indianen inferieur zijn en ­moeten verdwijnen. Een latere president van Nederlandse komaf, Theodore Roosevelt, meende dat de enige goede indiaan een dode indiaan is. Die meningen vertaalden zich in moordpartijen, het uitroeien van bizons, het uitdelen van met pokken besmette dekens, ­deportaties en het verbieden van ­inheemse talen en ceremoniën.

Helaas is het geïnstitutionaliseerd racisme nog niet voorbij. Inheemse Amerikanen in Noord-Amerika lopen nog meer kans door de politie te worden gedood dan Afro-Amerikanen. Op 4 juni schoot de ­Canadese politie de inheemse Amerikaan Chantel Moore dood, de vrouw van 26 liet een dochter van 6 na. Op 12 juni werd Rodney Levi door de ­politie doodgeschoten. Als de inheemse bevolking opkomt voor haar rechten, zoals bij Standing Rock drie jaar geleden, wordt het ­leger er nog altijd met grof geweld op af gestuurd. De inheemse Amerikaanse bevolking werd tot voor kort gebruikt om medische experimenten op uit te voeren en gedwongen adopties van hun kinderen naar witte gezinnen komen nog steeds voor.

Excuses

Voor de inheemse bevolking begon de ellende met Columbus. Maar velen zijn verantwoordelijk voor de genocide. Ook Nederland mag naar zichzelf kijken. Onder leiding van de gouverneur van Nieuw Nederland Willem Kieft vielen onze troepen in de 17de eeuw willekeurige dorpen aan en vermoordden honderden mannen, vrouwen en kinderen. Een leider van de inheemse bevolking zei onlangs excuses te verwachten, ook van Nederland: ‘Vanuit Europa kwamen de mensen die onze wereld overhoop hebben gehaald.’

Daar moet het debat over gaan en daar mag het internationaal recht bij worden ingeroepen. Niet tegen de mensen die er de aandacht op vestigen door een standbeeld weg te halen.

Serv Wiemers is internationaal ­jurist en schrijver van Veerkracht, Indianen van nu over de wereld van morgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden