Opinie

Cito negeert Tugce, Metehan en Yasemin met tekstkeuze

Bij het Centraal Eindexamen telt elke taalfout, ook als het antwoord verkeerd is. Bij 7 taalfouten totaal heb je maximale puntaftrek voor spelling/taal.

Leerlingen van het Emmauscollege in Rotterdam tijdens het eindexamen. Beeld anp

Ik weet nu al dat deze correctieregels ondanks mijn inspanningen en dreigementen ('Je zegt bij je mondeling één keer de boek en staat buiten met een 3') een slagveld veroorzaken bij mijn examenleerlingen.

Tel hierbij op de tekstkeuze. Zo werd in een voorgaand jaar verhaald over reality-tv Barbie. Hoewel ik geen aflevering bekeken heb, weet ik waar deze soap over gaat. Zo niet mijn leerlingen. Zulke westerse halfblote vrouwen passen niet in de thuiscultuur van Tugce en ook niet in die van Metehan of Yasemin. Daar wordt thuis überhaupt geen Nederlandse televisie gekeken of een Nederlands blad gelezen. Eindexamenteksten komen uit Vrij Nederland, De Groene, NRC, Trouw en de Volkskrant. Ik dwing financiering voor een klassenabonnement af. Maar zelfs ik - wit, intellectueel - verbijt mij als een drieluik over de Armeense genocide start. Het abonnement is wekenlang onbruikbaar.

Uiteraard is er geen sprake van dat ik pleit voor het islamitiseren van de opinieredacties. Ik zie echter wel een manco: waarom worden intelligente andersdenkenden uitgesloten, is dit de bedoeling? Spelling zo zwaar laten meetellen, meet dit de taalvaardigheid van de betreffende leerling? Wat voor kans heb je dan als je Tugce bent: thuis wordt nooit Nederlands gesproken, een Nederlands blad lees je niet, de televisie komt binnen via de satelliet. Ik vind Nederlands echt heel belangrijk en vertel ouders altijd dat ze de televisie wel op NPO 1, 2 of 3 moeten zetten. Maar ik kan het ze niet opleggen en eigenlijk snap ik maar al te goed waarom aan die band met het 'thuisland' zo vastgehouden wordt. Feitelijk hebben leerlingen die uit zo'n situatie komen problemen die vergelijkbaar zijn met dyslectici: ze zullen nooit perfect Nederlands kunnen schrijven en lezen.

Spellingcorrector

Dyslectici mogen wel gebruikmaken van de spellingcorrector bij het maken van het CE. Hoewel niemand na de middelbare school ook maar een boodschappenlijstje schrijft, zit de rest van de leerlingen zonder spellingcorrector te zwoegen. Later maken ze wiskunde met een geavanceerde rekenmachine, de gebruiksregels zijn dit jaar wederom aangepast aan het tempo van de tijd.

Ik kijk de eindexamens na. Het aantal leerlingen zonder maximale puntaftrek voor taalfouten is op twee vingers te tellen. Ik tel drie taalfouten in het eindexamen havo. Cito zit hiermee op bijna de helft van de maximale puntenaftrek voor taalfouten. En dat terwijl gebruikgemaakt is van de spellingcorrector, een redactie en een corrector. Wat zegt dit over de taalvaardigheden van deze mensen?

Terug naar Tugce: zij wint een schrijfwedstrijd, is slim en ondanks haar puberale gedrag in de klas is zij op school gevoed met Nederlandse geschiedenis, opiniestukken en literatuur. Toch gaat zij waarschijnlijk een onvoldoende scoren voor haar CE Nederlands volgend jaar. Het is te hopen dat de onvoldoende niet diep genoeg is om te zakken.

Iris van Erve is docent Nederlands in Rotterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden