Verslaggeverscolumn Ariejan Korteweg

ChristenUnie wil Rutte III overleven door lessen uit het verleden te trekken

Hevig tegenspartelend ging de ChristenUnie een jaar geleden de regering in. We moesten niet denken dat Segers c.s. het leuk vonden te gaan regeren met de denivelleerders van de VVD, de rekkelijken van het CDA en de ethisch onbesuisde D66’ers. Maar ja, het land moest bestuurd worden, de CU zou haar verantwoordelijkheid pakken, ook na de brute afwijzing van Pechtold.

En moet je nu eens zien. Over een paar dagen is er maar één regeringspartij die in de Ridderzaal de ogen in dankbaarheid omhoog kan richten. Terwijl liberale Kamerleden en ministers in de knoei komen, D66 niets dan storm oogst en het CDA het droeve lot treft van elke partij die het aandurft met Rutte in een regering te stappen, staan bij de kleine CU alle seinen op groen. Winst in de peilingen, een mateloos populaire – Carola Schouten – en een enigszins geliefde – Arie Slob – minister en een reeks grote en kleine successen waar in de coalitie met scheve ogen naar gekeken zal worden.

Geen lager loon voor arbeidsgehandicapten, een jaar uitstel voor luchthaven Lelystad, oplaaiende discussie over het kinderpardon – het stond allemaal anders in het regeerakkoord, maar is in de richting van de ChristenUnie omgebogen. Lukt de ombuiging niet meteen, denk aan de dividendbelasting, dan worden er meloenen bijgehaald om zichtbaar te maken dat de CU er eigenlijk heel anders over denkt.

Tien jaar geleden was de ChristenUnie ook regeringspartij, met André Rouvoet als vicepremier in Balkenende IV. Het bekwam de CU’ers slecht: zetelverlies – eentje, maar toch – bij de verkiezingen, maar vooral verlies aan herkenbaarheid. Dat was althans de conclusie van het rapport Met hart en ziel, waarin in 2010 de regeringsdeelname werd geëvalueerd.

In dat rapport wordt alles beschreven wat toen verkeerd ging, en nu beter gaat. Zoals dat christenen zich niet herkennen in een bestuurlijke en formele stijl, maar warmlopen voor politiek met passie: ‘Dat handelsmerk sneeuwde onder.’ Er staat ook dat de binding met de achterban was verwaarloosd, dat er sprake was van vervreemding. En er was een oekaze: bij de volgende regeringsdeelname blijft de politiek leider in de Tweede Kamer.

Nico Schipper, tegenwoordig eigenaar van een adviesbureau voor openbaar bestuur in Nunspeet, was voorzitter van die evaluatiecommissie. Ook hem valt op hoe Segers dat rapport naleeft. Bijvoorbeeld als hij tegen minister Blok zegt: ‘De kerk waar ik lid van ben, is multicultureel.’ Niet breken, wel afstand zichtbaar maken. Op de vraag of Segers genoeg ruimte neemt, is Schipper eerst even stil. Dan: ‘Ik zou willen dat hij nog meer het randje van het regeerakkoord opzoekt.’

Tegen luchthaven Lelystad kwamen CU-raadsfracties op de Veluwe in het geweer. ‘Bij het vorige kabinet waren het de tbs-kliniek in Balkbrug en de kazerne in Assen die door de inzet van de CU openbleven’, zegt Schipper. ‘Andere partijen vinden lokale kwesties al snel goedkoop scoren. Voor de CU is de wisselwerking tussen nationaal en lokaal juist belangrijk.’ Ook die werd tijdens Balkenende IV veronachtzaamd.

Uitstel luchthaven Lelystad Foto -

Volgens Schipper – wie zijn website bezoekt, stuit meteen op het hoofd van Segers – telt voor de CU-achterban het lot van Howick en Lili zwaarder dan de dividendbelasting. ‘Het gaat bij ons niet om de politiek, maar om de samenleving, de mensen.’

Ook Roel Kuiper, bezig aan zijn laatste termijn als Eerste Kamerlid, deed in 2010 mee aan die evaluatie. Hij wijst op de veranderde omstandigheden. ‘Met vier partijen ben je wat minder aan elkaar vastgeklonken. Wat ook scheelt is dat dit kabinet een duidelijke signatuur heeft: centrumrechts, terwijl we de vorige keer tussen CDA en PvdA stonden. Toen is ons een imago van linksigheid gaan aankleven waar een deel van onze achterban niets mee heeft. Verhagen sprak van rooie Rouvoet. Dat imago is weg. Bovendien: onze achterban is trouw, Rutte eet ons niet leeg.’

Howick en Lili mogen blijven

Sander van ’t Foort (30), was vorig jaar een grote winnaar, hij bracht de CU in Renswoude van 1 naar 4 zetels, en is daar nu locoburgemeester. ‘Ik heb het meeste zicht op de agrarische sector’, zegt hij. ‘Daar hoor ik dat minister Schouten haar werk deskundig en betrokken doet, en haar ongelijk durft te bekennen als daar reden voor is, zoals met de kalverfraude.’

‘We hebben als partij de neiging heel bescheiden te zijn’, zegt hij. ‘Ik denk dat we nu beter onze resultaten vertellen.’ Relativerend: ‘Maar je hebt het niet altijd in de hand. Daar zit geluk bij. Of zoals wij zeggen: zegeningen.’

Eén waarschuwing nog uit het rapport van acht jaar geleden: ‘De ChristenUnie moet te allen tijde voorbereid zijn op vervroegde verkiezingen.’

Geen loondispensatie Foto g
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.