Opinie

''Christelijke wetenschappers zijn nitwits', zegt de niet zo neutrale journalist'

Volgens Maarten Keulemans mogen gelovige wetenschappers in de wetenschap simpelweg niet bestaan, schrijft Taede Smedes. 'Wetenschap is gepriegel en gepruts op de vierkante millimeter, gedaan door mensen, die op een bepaalde manier in het leven staan, dus allemaal een levensbeschouwing hebben.'

Onno van SchayckBeeld YouTube

Volkskrant-wetenschapsjournalist Maarten Keulemans heeft een persoonlijk antwoord geschreven op de brandbrief van de hoogleraren van gisteren. Ik weet niet precies hoe ik de brief moet interpreteren. Ik vind de brief schokkend, een wetenschapsjournalist onwaardig.

Schokkend naïef
Ik ga het niet hebben over Keulemans ideeën van wonderen. Hij heeft overduidelijk geen idee wat een 'wonder' in de context van het christelijk geloof inhoudt. Hij ziet Jomanda-achtige taferelen voor zich. Onzin natuurlijk, maar retorisch sterk, je hebt de lachers meteen op je hand. Maar dit is een discussie die op een andere tijd gevoerd kan worden. Mij gaat het nu om heel iets anders.

Dat een wetenschapsjournalist stelt dat een wetenschapper met een staat van dienst als Van Schayck 'lak heeft aan wetenschap', vind ik getuigen van een arrogantie die tenenkrommend is. Mij dunkt dat juist Van Schaycks staat van dienst aantoont dat hij juist geen lak heeft aan wetenschap. Maar erger nog: Keulemans maakt impliciet hetzelfde verwijt aan alle hoogleraren die de brandbrief ondertekend hebben, waaronder Spinozapremie-winnaars als nanofysicus Cees Dekker en astronoom Heino Falcke. Het zijn geen echte wetenschappers. Ze hebben immers lak aan de wetenschap door toch stug door te gaan met bidden tot God en het geloven in de mogelijkheid van wonderen.

Wat is wetenschap?
Hier gaat iets mis. Wat echte wetenschap is, wordt blijkbaar bepaald door de wetenschapsjournalist en niet door wetenschappers zelf! Dat is de claim die Keulemans brief doordesemt. Keulemans bijt hier in de hand die hem voedt. Bovendien hanteert Keulemans blijkbaar een heel normatief-metafysisch beeld van wetenschap, als iets vaststaands, bijna een Platoonse idee. Hij heeft het over 'de' wetenschappelijke methode, die christelijke wetenschappers in zijn ogen aan hun laars lappen. Flauwekul natuurlijk. Wetenschap is gepriegel en gepruts op de vierkante millimeter, gedaan door mensen, mensen van vlees en bloed, die op een bepaalde manier in het leven staan, dus allemaal een levensbeschouwing hebben. Geen mens is zonder levensbeschouwing. De vraag is hoe je daarmee omgaat.

Gezegd kan worden dat Van Schayck nergens en nooit heeft opgeroepen tot het stoppen met medicijngebruik om vervolgens te gaan bidden. Keulemans suggereert dat wonderen en wetenschap elkaar uitsluiten. In het christelijk geloof is dat niet het geval. Dat geneesmiddelen werken ís het wonder, dat een kind ondanks alle complicaties gezond ter wereld komt ís het wonder. Soms lopen dingen anders dan voorzien of verwacht, zoals Van Schayck vertelt, en ook dat is dan een wonder. Maar nergens heeft Van Schayck beweerd dat er wellicht geen natuurlijke verklaring voor het wonder kan bestaan. Maar dat er een natuurlijke verklaring mogelijk is, maakt het niet minder tot een wonder!

Gelovige wetenschappers in de wetenschap mogen niet bestaan
Volgens Keulemans mogen gelovige wetenschappers in de wetenschap simpelweg niet bestaan. In zijn ogen beperken ze de vrijheid van meningsuiting te veel.

Met andere woorden, wetenschappers moeten metafysische uitspraken mogen doen. Dus Swaab en Lamme mogen zeggen dat we ons brein zijn en dat de vrije wil niet bestaat. Ben ik het helemaal mee eens. Maar wat Keulemans niet ziet, is dat Swaabs en Lammes uitspraken evenzeer metafysisch en uitingen van geloof zijn.

Lamme en Swaab doen uitspraken die zelf niet wetenschappelijk zijn, maar die levensbeschouwelijke claims zijn die uit wetenschap worden afgeleid. Swaabs en Lammes claims zijn dus interpretaties voortkomend uit hun atheïstisch-deterministische levensbeschouwing.

Keulemans wil dat wetenschappers dergelijke uitspraken moeten blijven kunnen doen, en merkt natuurlijk dat wetenschappers (en filosofen) met een andere levensbeschouwing de deterministische uitspraken tegenspreken. En dus strijdt hij tegen religieus geloof door alle christelijke wetenschappers als nitwits neer te zetten, die 'lak hebben aan wetenschap', zodat Lamme en Swaab alle ruimte krijgen om hun metafysica aan krantenlezend Nederland te verkondigen.

Neutraliteit in het geding
Hier is een clash of ideologies gaande, die vrolijk door een wetenschapsjournalist - die toch een zekere neutraliteit in acht zou moeten nemen - wordt uitgedragen als zijnde de waarheid. Bovendien een wetenschapsjournalist die, zoals hij zelf zegt, wel eens colleges wetenschapsfilosofie geeft. Én een wetenschapsjournalist die een filter is voor nieuws. Als redacteur van de wetenschapsredactie van de Volkskrant filtert hij welk nieuws de krant brengt en ook hoe dat nieuws wordt opgeschreven. Wetenschappers die in het vervolg in de Volkskrant hun wetenschap uitgelegd zien worden, weten nu waarom: ze voldoen aan de metafysische criteria van de redacteurs.

Keulemans heeft zijn ideologische kaarten op tafel gelegd. Iedereen weet nu hoe neutraal en objectief de wetenschapsjournalist in kwestie is en daarmee de krant zelf. Het gaat hier om niets minder dan geloof in de wetenschap, Keulemans schrijft het in zijn brief letterlijk. Sciëntisme dus.

Hier is een wetenschapsjournalist die meent op dezelfde voet te kunnen staan als de wetenschapper, die vanaf een metastandpunt bovendien nog eens bepaalt wat wetenschap is en wat niet en dus bepaalt wie wetenschapper genoemd mag worden en wie niet. Die gelovige Spinozapremiewinnaars hun plek wijst als het uitschot van wetenschappelijk Nederland.

Taede A. Smedes is godsdienstfilosoof aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Dit blog verscheen vandaag eerder op het blog van Taede Smedes.

 
Keulemans strijdt tegen religieus geloof door alle christelijke wetenschappers als nitwits neer te zetten, die ‘lak hebben aan wetenschap’, zodat Lamme en Swaab alle ruimte krijgen om hun metafysica aan krantenlezend Nederland te verkondigen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden