Media inChina

Chinezen ontsnappen aan politieke propaganda en hersenloos vertier via podcasts

Een voormalig weekbladjournalist brengt nu echte verhalen in podcasts op Gushi FM, een doorslaand succes, merkt correspondent Leen Vervaeke.

Beeld van de Chinese podcast Gushi FM met de aflevering over Maomao. De podcast, begonnen in 2017, trekt nu 700 duizend luisteraars. Beeld
Beeld van de Chinese podcast Gushi FM met de aflevering over Maomao. De podcast, begonnen in 2017, trekt nu 700 duizend luisteraars.

In het dorp zeiden ze altijd dat Maomao’s vader vervloekt was. Dat hij als kind, opgroeiend in een arm gezin, zijn honger had gestild met offergaven van grafprocessies en zo de toorn van geesten had gewekt. Zo kwam het dat Maomao’s vader, een lieve, slimme man, af en toe een waas voor zijn ogen kreeg en vergat wie hij was. Dan sloeg hij met zijn schoffel om zich heen en werd hij levensgevaarlijk.

Inmiddels weet Maomao (28) beter: zijn vader was psychisch ziek. Maar twintig jaar geleden wist niemand op het Chinese platteland wat dat was. Zijn vader werd steeds agressiever, en sloeg uiteindelijk iemand dood. Ziekenhuizen en politie deden niets, en zijn familie wist zich geen raad. Ze besloten hem te vergiftigen. De 9-jarige Maomao keek toe. ‘Achteraf gezien kan ik hun keuze begrijpen’, zegt hij. ‘Er was geen uitweg.’

Verhaal FM

Maomao vertelt zijn relaas in aflevering 350 van Gushi FM (Verhaal FM), een van de populairste podcasts van China. Hij vertelt het rustig, een heldere stem tegen een achtergrond van lichte pianoklanken. Af en toe geeft een presentator een korte toelichting, over het aantal mensen met mentale problemen in China, of over het aantal ziekenhuisbedden. Het is het verhaal van Maomao, maar ook van de gebrekkige Chinese gezondheidszorg.

Gushi FM werd in 2017 opgericht door Kou Aizhe, voormalig journalist van het ondertussen opgedoekte weekblad Southern Weekly. Kou voelde zijn vrijheid bij traditionele media steeds kleiner worden, door commerciële druk en censuur, en besloot zijn heil te zoeken in een nieuw medium. De podcast werd een doorslaand succes: Gushi FM telt inmiddels een tienkoppige redactie, maakt drie aflevering per week, die ruim 700 duizend luisteraars trekken.

Het succes van Gushi FM is tekenend: podcasts zitten enorm in de lift in China. Het genre werd in 2018 populair in kleine kring, met piraatradio-achtige uitzendingen over nicheonderwerpen. De grote doorbraak volgde tijdens de lockdown vorig jaar, toen velen alleen thuis zaten en gezelschap zochten in podcasts. Volgens de website ListenNotes telde China het afgelopen jaar ruim negenduizend podcasts, bijna vijf keer meer dan het jaar ervoor.

Hoogopgeleide jongeren

De opmars van podcasts is opvallend, in een land waar het media-aanbod vooral bestaat uit politieke propaganda en hersenloos vertier – TikTok is niet voor niets in China bedacht. Maar de podcastluisteraars zijn vooral hoogopgeleide jongeren uit grote steden, aldus PodFest. Die zijn op zoek naar authentiekere informatie, minder gestuurd door propaganda en algoritmes, en meer diversiteit.

Podcasts zijn minder blootgesteld aan censuur doordat gesproken tekst iets moeilijker te controleren valt, maar vooral doordat het genre nog nieuw is. Zo werd podcaster Wan Ying een paar jaar geleden na een kritische uitzending gerapporteerd door een luisteraar. De politie liet haar komen voor ondervraging, maar bleek niet goed te weten wat een podcast was en liet haar weer gaan. Wat ook helpt, is het format: veel podcasts brengen persoonlijke verhalen, waarmee ze sociale problemen blootleggen maar ver weg blijven van politiek. Dat lukt niet altijd: tijdens de lockdown kwamen sommige podcasts in de problemen met verhalen uit Wuhan. Zo werd de economische podcast Shengyu Jiazhi (Toegevoegde Waarde) na een kritisch interview verboden. De makers gingen gewoon door onder een andere naam.

Podcasters van het eerste uur vrezen dat de toenemende populariteit ook toenemende controle met zich zal meebrengen. ‘Ik denk dat de ruimte kleiner en kleiner aan het worden is’, aldus podcaster Yang Yi in de Hongkongse krant Southern China Morning Post. ‘Als iemand om deze reden (persvrijheid, red.) podcasts maakt, kan die er nu mee stoppen. Er komt een grote schoonmaak aan, binnen een of anderhalf jaar.’

Leen Vervaeke is correspondent in Beijing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden