Opinie

China-kenner bedrijft hetze tegen Xi's China

De kritiek van Frank Pieke op China onder Xi Jinping bestaat uit een mix van hele en halve onwaarheden.

Beeld epa

In de Volkskrant van zaterdag 2 juli stond een opmerkelijk interview met de Leidse hoogleraar Frank Pieke (+). Het begin is veelbelovend. De Chinese burgers zijn volgens Pieke 'veel vrijer dan velen ... geneigd zijn te denken' en dat klopt. Dat de grens aan die vrijheid ligt 'bij kritiek op de partij en de leiders' is dan weer aantoonbaar onwaar. Onvrede bij de bevolking heeft de communistische partij gedwongen de stofkam door de eigen rangen te halen. Als 'klokkenluiders' stakingen, petities of milieuprotesten benutten om zich te organiseren tegen de partij, dan botsen ze op de grens tussen welkome kritiek en verworpen vijandigheid.

De kritiek op ambtenaren en partijbonzen verstomt niet. De leiding erkent dat het verval erg diep zat en de campagne om de Communistische Partij (CPC) te reinigen gaat door. De westerse mantra over een interne afrekening wordt herhaald zonder bewijzen. Pieke's persoonlijke versie: 'Bo Xilai deed een mislukte gooi naar het partijleiderschap, werd verbannen naar een provinciestad, ... kreeg steun van linkse intellectuelen.' Het is onwaarschijnlijk dat er tussen Bo en Xi een ideologisch conflict heeft gespeeld. Bo stond bekend om zijn rode reputatie. Chongqing met zijn 29 miljoen inwoners , Bo's machtsbasis, een provinciestad noemen is even bizar als zeggen dat hij erheen werd verbannen. Leden van het politiek bureau kwamen op studiebezoek bij Bo tot vlak voor zijn politiecommissaris naar het Amerikaanse consulaat overliep en zijn vrouw werd gearresteerd voor moord. Dat Bo het gerechtelijk onderzoek tegen haar saboteerde, dat hij niet vies was van zelfverrijking noemt professor Pieke niet.

Autoritaire aard

Dan draait het verhaal over Xi's autoritaire aard uit op een gulp van Kou- de Oorlogshysterie. Volgens Pieke heeft de Chinese president de mainstream een revanchistische attitude aangepraat die schuil gaat achter mooie woorden. Het zal velen verwonderen: de kijk op honderd jaar vernedering door het Westen leeft al zeer lang onder brede lagen van de bevolking en is vrij waarheidsgetrouw.

'Claims op de Zuid-Chinese Zee worden gebruikt voor militaire activiteiten ... De partijleider die militaire operaties gaat leiden is heel uitzonderlijk... een expansionistische attitude tegenover het buitenland' dat alles 'ziet'Pieke. In China echter commandeert een politieke partij, de CPC, het leger en na de oprichting van de Volksrepubliek in 1949 is het nooit anders geweest: een politieke visie zal mogelijke ambities van officieren intomen. De Chinese 'militaire activiteiten' in de Pacific zijn voor een deel louter verondersteld door het Pentagon en verder zijn ze niet offensiever dan die van China's buurlanden. Het land is bovendien militair omsingeld, een precaire positie versterkt door zijn afhankelijkheid van maritieme export, bijvoorbeeld van petroleum.

Als er iets is dat het 'Zuid-Chinese Zee-verhaal op de spits drijft', dan wel dat de VS de focus sinds 2009 verlegt naar Azië, agressieve militaire patrouilles op zee en in het luchtruim daar heeft opgedreven en China als een boeman laat voorstellen.

Appeasementpolitiek

Pieke maakt een toespeling op betrekkingen tussen China en Afrikaanse landen die hij niet met naam noemt. De hoogleraar doet alsof China de wil of mogelijkheid heeft op andere derdewereldlanden druk uit te oefenen, maar Peking is altijd zeer consequent geweest: vreedzame co-existentie, niet-inmenging en solidariteit. Individuele politici of zakenmensen die hiervan afwijken krijgen meteen lik op stuk in Afrika, en in China.

Slordige argumentatie, een mix van hele en halve onwaarheden vormen de grondslagen van een theorie over het karakter van China onder Xi Jinping. Professor Pieke formuleert eerst nog voorzichtig en uiteindelijk met stelligheid dat China 'een regime met een nationaalsocialistische strategie' kent. Dan gaan alle remmen los: in een absurde vergelijking sleept hij er de appeasementpolitiek bij. 'Europa moet... optrekken met de VS, Japan en buurlanden van China'... duidelijk maken 'wat de spelregels van het internationaal recht zijn' en 'grezen aan het Chinese regime stellen.'

De uitspraken zijn Pieke, inderdaad 'een van de grootste China-kenners van Nederland', onwaardig. Met contraproductieve adviezen wijst hij de best denkbare economische en politieke weg voor het oude continent af: de acceptatie van het Chinese aanbod voor een vredelievende samenwerking op basis van wederzijds respect en om van elkaars sterke punten te profiteren.

Dirk Nimmegeers is redacteur media van de Vereniging België-China.

Dirk Nimmegeers.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.