Opinie

China is met tegenzin een wereldmacht

China dreigt de wereldmacht over te nemen omdat de VS niet meer geïnteresseerd zijn in innovatie.

Chinese premier Li Keqiang bij het World Economic Forum, 21 januari 2015 Beeld afp

Ik heb het nieuwe boek van Michael Pillsbury over het complot van China om over de hele wereld te gaan heersen niet besteld. Het heet De marathon van honderd jaar: China's geheime strategie om de positie van Amerika als mondiale supermacht over te nemen. In plaats daarvan heb ik gekozen voor een roman van Sax Rohmer uit 1913 die over hetzelfde onderwerp gaat en gratis verkrijgbaar is als e-boek. In De geheimzinnige Dr. Fu Manchu wordt een Chinese kwade genius opgevoerd die plannen smeedt voor de overheersing van het Westen door het Oosten. De keus voor dit boek heeft twee voordelen: het is onderhoudender en het kost niets.

Michael Pillsbury, een voormalig ambtenaar van Defensie en de inlichtingendiensten, en nu verbonden aan het Hudson Institute, beweert dat China sinds de dagen van Mao een 'marathon van 100 jaar' heeft gepland die moet uitmonden in de wereldheerschappij.

David P. Goldman Beeld .

Tegenzin

Het verschil tussen Rohmers fantasie en Pillbury's geleerdheid is dat de laatste achteraf wel eens gelijk zou kunnen krijgen. Het is best mogelijk dat China de wereld gaat overheersen en toekomstige historici zullen China's intenties daartoe wellicht kunnen reconstrueren vanuit dezelfde documenten als die waarop Pillsbury zich baseert.

Maar niet omdat China zelf van plan is de wereld over te nemen. China wil de wereld helemaal niet. Het houdt niet van de wereld, althans niet van de wereld buiten China. In tegenstelling tot de Grieken, Romeinen, moslims en Europese imperialisten wil China niet zijn vlag buiten de eigen grenzen planten, wil het geen jonge mannen erop uitsturen om nieuwe gebieden te veroveren en te behouden, of andere volkeren onderwerpen aan koloniaal gezag. Toch zal China misschien 'het aardrijk beërven', maar met tegenzin.

Als China een wereldmacht wordt, zal het niet de eerste keer zijn dat een wereldrijk deze grootsheid krijgt toegeworpen. Veel wereldveroveringen in het verleden waren helemaal geen veroveringen, maar migraties naar verwoeste en ontvolkte gebieden. Rome veroverde een Griekenland waarvan de bevolking tussen de 5de en 2de eeuw v. Chr. drastisch was afgenomen.

`China houdt niet van de wereld, althans niet van de wereld buiten China` Beeld MadLittleClown

Verenigde Staten

De meeste grote veldslagen tijdens de zogenaamde moslimveroveringen hebben nooit plaatsgevonden. Dat is overtuigend beargumenteerd door Yehuda Nevo en Judith Koren in hun Crossroads to Islam (2003). Het was eerder zo dat Arabische hulptroepen van het Byzantijnse leger een gebied binnentrokken dat door het Oost-Romeinse Rijk ten tijde van de grote ontvolking van de 7de en 8ste eeuw was verlaten.

Als China de overheersende wereldmacht wordt, is dat omdat de Verenigde Staten die rol hebben opgegeven. Na het geblunder in Irak en Afghanistan is de Verenigde Staten de lust vergaan om een vuist te maken in de probleemgebieden van de wereld. En na het barsten van de tech-zeepbel in 2000 en de hypotheekzeepbel in 2008, zijn de VS niet meer geïnteresseerd in innovatie, afgezien van steriele terreinen als design (Apple) en sociale media (Facebook).

De Verenigde Staten hebben een ontwrichtende, van onderop door ondernemerschap aangedreven economie en wij kijken minachtend neer op het logge, autoritaire Chinese model. Het probleem is echter dat wij sinds 1980 niet veel meer aan innovatie hebben gedaan. Een nieuwe generatie goed opgeleide, enthousiaste Chinezen kan onze eerdere innovaties overnemen en ons voorbijlopen.

Tweevoudige technologie

Natuurlijk beschikt Amerika nog steeds over veel meer intellectuele kracht dan China, maar de kloof wordt steeds kleiner. In China promoveren nu al twee keer zoveel technische wetenschappers als in de Verenigde Staten. Vergeleken bij het wiskundepakket van de middelbare school in China is dat van Amerika maar een stumperige vertoning. Nog belangrijker is het feit dat de kapitaalmarkten in China veel meer geneigd zijn hun geld te zetten op jonge ondernemers die nieuwe technologie ontwikkelen dan in de VS het geval is.

Michael Pillsbury betoogt dat het Amerikaanse China-beleid altijd is uitgegaan van verkeerde veronderstellingen. Daarmee slaat hij de spijker op de kop. Ten onrechte meenden de VS dat China op weg is naar democratie, dat China 'net als wij wil zijn en dat ook eigenlijk is' en dat 'betrokkenheid tot volledige samenwerking leidt'.

China is drieduizend jaar lang door keizers geregeerd en de huidige dynastie (die van de Communistische Partij) heeft het gemiddelde gezinsinkomen sinds 1987 al 16 keer zo hoog gemaakt. Zoals de eminente Chinakenner Francesco Sisci stelt, vertegenwoordigt de huidige dynastie naar Chinese maatstaven een 'gouden eeuw'.

Pillsbury stelt vast dat China enorme bedragen investeert in hightech militaire middelen: antisatelliet-raketten, supersnelle kruisraketten, antischeepsraketten, enzovoort. Bij China's streven naar hoogwaardige productie gaat het om een tweevoudige technologie: Research&Development op militair gebied die ook civiele toepassingen oplevert. Een en ander is goed gedocumenteerd door Michael Raska van het Rajaratnam Instituut voor Strategische studies in Singapore.

Spoetnikmoment

China wil binnen de eigen grenzen en tot een paar 100 kilometer uit de kust volkomen onkwetsbaar zijn. Wat China níet doet, is ook heel informatief. Het Volksbevrijdingsleger bezit geen enkel vliegtuig dat grondtroepen kan ondersteunen, zoals de Amerikaanse A-10 (het 'wrattenzwijn') of de Russische SU-25. China koopt dergelijke toestellen niet en bouwt ze ook niet zelf. China werkt niet aan een grondleger voor regionale veroveringen, maar investeert in hightech-capaciteit met veel op defensie gerichte maar ook civiele toepassingen om zo de Amerikaanse voorsprong in militaire technologie in te lopen.

Het zou voor de VS een 'Spoetnikmoment' moeten zijn, een waarschuwing zoals toen Rusland in 1957 de eerste onbemande kunstmaan in een baan om de aarde bracht. Pillsbury vestigt terecht de aandacht op de opkomst van China, maar hij vergist zich als hij de Chinese leiders beticht van Fu Manchu-achtige motieven.

Er is eerder sprake van het tegendeel: de Chinese leiders verbazen zich erover dat Amerika zo plots en onverwacht zijn strategische verantwoordelijkheid opgeeft in bijvoorbeeld de Perzische Golf en proberen nu te bedenken hoe ze hun olieleveranties kunnen veiligstellen zonder verstrikt te raken in bondgenootschappen en riskante militaire verplichtingen.

Amerika zou zich zorgen moeten maken en moeten reageren. De juiste reactie is echter het herstellen van het uitgebeende budget voor militaire Research&Development en het hervormen van belastingen en regelgeving om beleggers aan te moedigen hun geld te investeren in commerciele toepassingen van nieuwe technologie. Als de VS weer een grotere voorsprong nemen in de technologische wedloop zal dat China beslist niet ontgaan. Als de VS dat niet doen, zal elke andere actie zinloos blijken.

David P. Goldman publiceerde How Civilizations Die (Regnery Press, 2011) en It's Not the End of the World - It's Just the End of You (Van Praag Press, 2011). Goldman publiceert over buitenlandse politiek op pjmedia.com.

Vertaling Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.