Column Max Pam

China en de economische kip met gouden eieren die Hongkong heet

Terwijl in Buitenhof werd voortgeneuzeld over #OKBoomer – weer zo’n onnozele actie op de sociale media – liet Hongkong zien wat een bevolking vermag als generaties samenwerken. Studenten hebben daar hun ouders ervan overtuigd om op democratische kandidaten te stemmen, met als gevolg dat het totalitaire regime in Peking werd geconfronteerd met de grootste blamage uit de geschiedenis van modern China. De betekenis van deze verkiezingen kan verstrekkender zijn dan die van de Tiananmen-protesten uit 1989.

De verkiezingen verliepen volkomen geweldloos. Reken maar dat het bewind elk opstootje had gezien als een excuus om in te grijpen. Maar de Hongkongers stonden keurig in lange rijen als welopgevoede mensen waar niets op was aan te merken. Een zwijgend electoraat, dat alleen de uitslag deed spreken. Het affront voor China werd daardoor nog pijnlijker. De autoriteiten spreken graag van raddraaiers en relschoppers. Gisteren zei Michael Chugani – ‘journalist en commentator’ – in de Volkskrant dat de demonstranten een mandaat hebben gekregen om weer de straat op te gaan en geweld te gebruiken. Zo’n analyse hoort de propagandamachine van Peking bijzonder graag.

Wat is er trouwens gebeurd met de studenten die zijn gearresteerd?

Volgens de Volkskrant zijn het er ongeveer duizend en moeten zo’n 250 van hen zich voor de rechter verantwoorden. Op deelname aan ‘onrechtmatige demonstraties’ staan lange gevangenisstraffen. Je hebt zo tien jaar te pakken. Maar op verschillende, niet door de overheid gecontroleerde sites circuleren berichten met een strekking die nog veel onheilspellender is. Daarop staan foto’s, heimelijk genomen op een treinstation vlakbij de Chinese grens. We zien hoe jongeren in een wagon worden geladen. Volgens Taiwan News, maar niet alleen volgens deze krant, gaat het om studenten die naar China worden gedeporteerd. In een enkel geval wordt zelfs gesproken van lijken die in het geheim naar China worden vervoerd. Wat daarvan waar is, zal nog moeten blijken, maar als ik ouder was van een gearresteerde student die niet meer thuis is gekomen, zou ik er niet gerust op zijn. Wanneer wij aan het lot van de Oeigoeren denken, is niets ondenkbaar. Voor je het weet is de beste relschopper een dode relschopper en de beste demonstrant die geweld heeft gebruikt een dode relschopper die geweld heeft gebruikt.

Wat gaat Peking doen?

De Chinese overheid kan zijn heil zoeken in dit soort repressieve maatregelen, maar daarmee is het probleem niet opgelost. Wat met de Oeigoeren ergens in Noord-China wordt uitgehaald, valt niet zo maar op Hongkong toe te passen. Je kunt moeilijk drie miljoen Hongkongers deporteren en in concentratiekampen heropvoeden, zonder dat het oog van de wereld daarop valt. Bovendien is Hongkong een economische kip met gouden eieren en om die te slachten zul je nog meer macabere vooruitzichten moeten trotseren. China lijkt in dit geval een machteloze reus die niets anders kan dan te hopen op het onwaarschijnlijke, namelijk dat het democratisch vuur alsnog vanzelf uitwaait.

Harde toespraak

Vorige maand hield Mike Pence, de Amerikaanse vicepresident, een ongekend harde toespraak aan het adres van China. Ongetwijfeld zullen de taal en toon van de speech te maken hebben met de handelsbesprekingen, maar het is toch ook te loven dat Pence de protesten in Hongkong bovenaan heeft geplaatst bij de voorwaarden voor het normaliseren van de betrekkingen met Peking. Voor de Amerikanen maakt een ‘crackdown on Hong Kong’ een deal met de VS zeer onwaarschijnlijk. Je kunt alles zeggen van de regering-Trump/Pence, maar met deze houding worden de democratisch gezinde krachten in Hongkong zeer gesteund.

Die steun zou ook Nederland moeten uitspreken, maar helaas hebben wij een besluiteloze minister van Buitenlandse Zaken, die telkens niet weet wat hij moet doen. De Nederlandse parlementariërs lopen evenmin over van moed. Zodra het over onze handel met China gaat, sluipen ze in de Kamer direct op kousenvoeten rond, de vinger op de lippen. Uit angst voor repercussies durven slechts weinig verantwoordelijken in Den Haag hardop te zeggen dat wij het 5G-netwerk van Huawei beter niet kunnen implanteren. Zelfs Duitsland is nu om. Nog een paar dagen geleden besloot ook T-Mobile – Vodafone had dat al eerder gedaan – Huawei te weren uit de kern van zijn netwerk.

Hoe het verder zal gaan met Hongkong, is een angstige vraag. Volgens The Guardian zal Peking vooral gaan waarschuwen en dreigen. Dictaturen hebben van de ineenstorting van de Sovjet-Unie geleerd dat je een democratische opstand niet te ver moet laten voortwoekeren. De norm was: hard erop slaan.

Maar Carie Lam, de Chief Executive van Hongkong, wil volgens eigen zeggen humbly (nederig) luisteren naar de stem van de bevolking. Eerder zei ze te verwachten dat de zwijgende meerderheid van de Hongkongers al die studentenprotesten niet willen. Zelden heeft iemand zich zo vergist. Haar trein staat vast al klaar. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden