Column

China als grote winnaar

In 2015 was China het mikpunt van westerse spot. In minder dan een half jaar tijd verdubbelden de koersen op de Chinese aandelenmarkt.

Reactie van Chinese aandeelhouders op zakkende aandelenBeeld anp

Een bizar casino, zo oordeelde het Britse weekblad The Economist. Maar de koorts was van korte duur. Vanaf juni belandden de aandelenkoersen in een duikvlucht. De hele zomer vulden foto's van Chinese beurshandelaren die vertwijfeld naar hun hoofd grepen de voorpagina's van westerse kranten.

De paniek sloeg razendsnel over naar de financiële markten in het Westen. Want hoewel de explosieve stijging van de aandelenkoersen volgens The Economist slechts bewees dat de Chinese aandelenmarkt een gokhal is, was de daling van diezelfde aandelenkoersen een voorbode van een 'harde landing' van de Chinese economie.

De zenuwen van westerse beleggers hadden er nog meer onder te lijden dan die van de Chinese leiders die - toegegeven - op een nogal klungelige wijze trachtten de val van de aandelenkoersen te stoppen.

Op 24 augustus 2015 verloor de Amerikaanse beursgraadmeter Dow Jones direct na opening 1.000 punten. Tim Cook, de topman van technologiegigant Apple, moest eraan te pas komen om de beleggers te kalmeren. Hij verzekerde Jim Cramer van de financiële nieuwszender CNBC News dat de verkoopcijfers van Apple in China in juli en augustus boven verwachting waren. Dat de huizenprijzen in China alweer flink aan het stijgen waren, een teken dat Chinese beleggers een nieuwe bubbel hadden gevonden om in te investeren, bleef in de westerse media onvermeld.

Inmiddels zijn de rollen omgekeerd. De Chinese economie groeit stug door met bijna 7 procent per jaar. Dat is weliswaar slechts de helft van de economische groei die het land tien jaar geleden behaalde, maar die uitzonderlijk hoge groei was feitelijk een ongelukje. Wie het vijfjarenplan voor de periode 2006-2010 erop naslaat, ziet dat de Chinese planners slechts uitgingen van een groei van 7,5 procent per jaar. Met uitzondering van die periode van uitzonderlijke groei laat het Chinese leiderschap weinig aan het toeval over.

Terwijl de Verenigde Staten en Europa in een existentiële crisis verkeren door de opkomst van Donald Trump, de terroristische aanslagen en de stroom vluchtelingen, is China hard op weg een technologisch powerhouse te worden. In plaats van espressomachines, beha's en kerstversiering te maken, legt China zich tegenwoordig toe op de productie van semiconductors. Het doel is om in 2030 de achterstand met 's werelds toonaangevende chipproducenten te hebben ingehaald, om zo niet langer afhankelijk te zijn van buitenlandse leveringen voor de computers die in China worden gemaakt. Hiervoor is jaarlijks zo'n 100- tot 150 miljard dollar aan publieke en private fondsen beschikbaar.

Niet alleen op het gebied van semiconductors timmert China hard aan de weg. Terwijl Nederland is afgezakt naar de Europese middenmoot met de uitgaven voor onderzoek en innovatie, wisten Chinese wetenschappers de eerste 'aidsresistente' baby's te produceren. Hoewel de manipulatie van embryo's beladen is met morele dilemma's, toont het aan dat China al lang niet meer de sweatshop van de wereld is. Tijdens het jaarlijkse Mobile World Congress in Barcelona en de Consumer Electronics Show in Las Vegas bieden Chinese fabrikanten doorgaans de baanbrekendste technologieën.

In 2004 waarschuwde Nobelprijswinnaar Paul Samuelson al dat westerse economieën de grote verliezers van de mondialisering zouden worden als China erin zou slagen de innovatiekloof met het Westen te dichten. De zorgen van Samuelson werden destijds weggewuifd. Jagdish Bhagwati en anderen betoogden dat het ridicuul was om te denken dat China in staat zou zijn de kennisachterstand in te halen. Maar om de innovatie-kloof te dichten, hoeft China niet het algemene kennisniveau te verhogen, het hoeft slechts het kennisniveau aan de top te verhogen.

Het is volgens diezelfde logica dat China in 2012 op de Olympische Spelen in Londen goud in de categorie 100 meter vrije slag wist te behalen ondanks het feit dat de meeste Chinezen nog steeds zwembanden nodig hebben als ze een duik gaan nemen. Het is ook geen toeval dat China en de Verenigde Staten tijdens de Olympische Spelen vaak strijden wie de meeste medailles weet te behalen. Als de VS en Europa er niet in slagen het defaitisme het hoofd te bieden en het vizier naar buiten te richten, zal China die innovatiekloof binnen een mum van tijd hebben overbrugd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden