Opinie

Check namen van oorlogsslachtoffers voordat ze worden vereeuwigd

Er is nog steeds geen complete en accurate lijst met namen van slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Zo zijn er fouten gemaakt op de namenmuur bij het Joods Monument in Utrecht. Hetzelfde dreigt te gebeuren bij het Holocaust Namenmonument in Amsterdam.

Het Joods Monument in Utrecht. Beeld Wikipedia

Over het Holocaust Namenmonument dat in Amsterdam zal verrijzen en waarvoor Daniel Libeskind het ontwerp gaat maken, is al veel discussie geweest. Zo bleek onder andere de keuze voor het Wertheimpark als locatie een ongelukkige. De gemeenteraad in de hoofdstad heeft onlangs unaniem besloten dat de gedenkmuur met 102.000 namen van Holocaust-slachtoffers die uit ons land zijn weggevoerd en geen graf hebben gekregen nu gaat komen langs de groenstrook tussen de Hermitage en de Weesperstraat.

Ik voorzie echter nóg een discussie, want hoe gek het ook klinkt: er is ruim zeventig jaar na de Tweede Wereldoorlog nog steeds geen complete en accurate lijst met namen van slachtoffers. Als er niet snel grondig onderzoek wordt gedaan, komen op het monument namen van mensen die de oorlog hebben overleefd. En dan is het te laat.

Fouten

Het checken van de namen gebeurde ook onvoldoende in Utrecht bij het in oktober 2015 geplaatste Joods Monument. Deze staat vlakbij het voormalige Maliebaanstation, vanwaar meer dan 1.200 joodse mensen zijn weggevoerd. Op een namenmuur staan er zeker drie van mensen die de oorlog overleefd hebben. Een van deze personen leeft nog, trouwens. Verder zijn er minstens vijfentwintig andere fouten, waaronder een verkeerde achternaam, 'verschrijvingen' en ontbrekende gegevens over de sterfplaats terwijl deze wel bekend zijn.

Geïnspireerd door mijn onderzoek naar het Utrechtse monument ben ik me gaan verdiepen in de namenlijst van het Holocaust Namenmonument. Deze is openbaar gemaakt op de website van de organisatie, zodat mensen namen kunnen adopteren. Ik checkte hierin ongeveer vijftig namen.

De gevonden 'Utrechtse fouten' blijken inmiddels verbeterd te zijn, maar ook hier stuitte ik op een naam van iemand die de oorlog heeft overleefd. Echt waar. En ook staat minstens één persoon niet vermeld in het bestand. Aangezien het gaat om een steekproef en het bestand ongeveer honderd keer groter is dan in Utrecht, is te verwachten dat er veel meer fouten in voorkomen.

Lijsten niet compleet

De organisatie van het Holocaust Namenmonument erkent op haar website dat de lijsten waarop zij hun namendatabase baseert niet compleet zullen zijn. De bouw van het namenmonument 'biedt de kans omissies en fouten in deze lijsten te herstellen', staat er. Er is een oproep om fouten te melden.

Natuurlijk ga ik mijn gevonden fouten doorgeven. Maar de volgende vraag lijkt me gerechtvaardigd: is het niet verstandiger om eerst met een groep onderzoekers het bestand te checken voordat de namen worden vereeuwigd?

Jim Terlingen, freelance journalist en amateur-historicus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.