Chaos in de lucht

Het Londense Heathrow dicht, het Amsterdamse Schiphol open, de luchthaven van Düsseldorf weer dicht. Tienduizenden reizigers die een vlucht willen nemen, maar toestellen die half vol opstijgen.

Het Europese luchtverkeer bood dinsdag een chaotische aanblik, na de gedeeltelijke openstelling waartoe de Europese transportministers maandagavond hadden besloten.
Op zich viel voor de door hen gekozen benadering wel begrip op te brengen. In plaats van het totale vliegverbod van de eerste vijf dagen kreeg een meer genuanceerde benadering in drie gradaties de voorkeur. Nederland belandde daarbij in de tussencategorie, waarvandaan onder voorwaarden mocht worden gevlogen.
De verantwoordelijke minister, CDA'er Camiel Eurlings, wierp zich in de uren na dat besluit op als de daadkrachtige bewindsman, die het trage Europa in beweging had weten te krijgen. Op televisie kritiseerde hij de Europese Commissie die eerder in actie zou hebben moeten komen.

Dat was een potsierlijke vertoning. Want de Europese lidstaten, waaronder Nederland, zijn zeer gehecht aan de volledige zeggenschap over hun eigen luchtruim. Daardoor staat de Europese Commissie juist machteloos. De enige Europese instantie die in deze materie een rol speelt, is Eurocontrol. Daarin zijn nationale luchtvaarttoezichthouders verenigd. Ook een land als Armenië maakt daarvan deel uit - met de Europese Unie heeft deze instantie niets te maken.

Luchtverkeersleider Eurocontrol adviseert aan degenen met de werkelijke macht: de lidstaten, die over hun eigen luchtruim soeverein blijven heersen. Eurlings dient zich dus met zijn kritiek niet tot de Commissie, maar tot zichzelf en zijn collega's te richten.

Duidelijk is ook dat de besluitvorming van de lidstaten vorige week op basis van gebrekkige kennis is genomen. Het Britse Volcanic Ash Advisory Centre dat een zware adviesrol in de procedure is toebedeeld, was niet opgewassen tegen zijn taak. Op basis van niet meer dan computerberekeningen over de verspreiding van de wolk werd het totale verbod uitgevaardigd. Feitelijke metingen over de hoeveelheid asdeeltjes in de lucht ontbraken voor diverse landen. Pas later zijn die data ook een rol gaan spelen, wat aan de nuanceringen van maandagavond bijdroeg.

De chaotische uitwerking van dat besluit op dinsdag illustreert vooral de noodzaak van meer, niet minder Europese regie. Een strakke, uniforme aanpak van dit grensoverschrijdende probleem zou reizigers meer helderheid hebben geboden dan de onoverzichtelijkheid waarvan sprake is, nu lidstaten ieder voor zich hun interpretaties geven aan de gemaakte afspraken. Een Europese aanpak is op dit vlak hoe dan ook geboden, zoals Eurlings ook zelf al toegaf: ‘Als wij open blijven, en de rest is dicht, dan kunnen wij ook helemaal niets’, zei hij dinsdag in de Tweede Kamer. Ook in het licht van die noodzaak is het niet productief ‘Brussel’ zwart te maken.

Brussel werkt al sinds 1999 aan een instantie, die verantwoordelijk voor het Europese luchtruim moet worden – het voor de hand liggende antwoord op de intensivering van het Europese luchtverkeer en de omslachtigheid van nationale controle-instanties zodra een vliegtuig een grens overschrijdt.

De totstandkoming van deze Europese instantie verloopt moeizaam door het tegenstribbelen van lidstaten. Hopelijk raken zij door deze crisis alsnog doordrongen van het nut ervan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.