CEO is zijn geld wel degelijk waard

Het salaris van de bestuurders van een bedrijf moet uitsluitend worden bepaald door de vrije markt.

ABN-topman Gerrit Zalm.Beeld ANP

Vakbond De Unie stelt in een brief aan de Tweede Kamer dat de relatie tussen beloning en prestaties beter wordt gelegd als bedrijven zouden besluiten een Chief Philosophy Officer aan te stellen. Deze supercommissaris zou in staat zijn de verbinding tussen bedrijf en samenleving te handhaven. De FNV wil zelfs nagaan of bestuurders van ING, Nationale-Nederlanden en Aegon via het tuchtrecht kunnen worden gedwongen afstand te doen van hun salarisverhoging. In een brief aan de politiek bepleit de FNV met ondernemingen een 'Factor 20' af te spreken waarin de hoogst geplaatste medewerker niet meer dan 20 keer het salaris van de laagst betaalden verdient.

Deze voorstellen van de vakbonden doen geen recht aan het effect van de Chief Executive Officer (CEO) op de ondernemingswaarde en leiden bovendien tot aantoonbaar ineffectieve oplossingen.

Mismatch

Van de vakbondsoproepen gaat de suggestie uit dat de bestuurder zijn geld niet waard is. Bij de banken zijn we inderdaad getuige geweest van een deerlijke mismatch tussen de waarde van de besluiten en de inkomens. Dat was dan ook precies de sector waar de overheid altijd aanwezig was om te voorkomen dat banken failliet gingen. De kosten van ongunstig uitpakkende risico's waren voor de belastingbetaler, pakte het lot gunstig uit dan waren de opbrengsten voor aandeelhouders en managers!

Maar kunnen vakbonden dit zo algemeen voor bedrijven stellen? Is er dan inderdaad geen waarneembare bijdrage van de hoogste bazen? Onderzoek geeft de vakbonden ongelijk.

De onderzoekers Morten Bennedsen, Francisco Peréz Gonzáles en Daniel Wolfenzon bekeken 75.000 Deense ondernemingen variërend in omvang van kleine tot en met groot. Zij onderzochten of er een relatie bestaat tussen ondernemingsprestaties en schokken in de privésituatie van de hoogste bestuurder (CEO) van het betrokken bedrijf. Ondernemingsprestaties worden gemeten als rentabiliteit op totaal vermogen.

De ondernemingsprestaties dalen met 20 procent gedurende de twee jaar volgend op het overlijden van een kind van de CEO, terwijl dit getal bij het overlijden van een partner 15 procent bedraagt. Bij het overlijden van een ouder van de CEO nemen de prestaties met 8 procent af ten opzichte van de vergelijkingsgroep.

Norm

Als we de uitkomsten van Morten Bennedsen en zijn collega's beschouwen, blijkt dat de waarde van een bedrijf wel degelijk in verband kan worden gebracht met de individuele CEO. Het argument dat de CEO niet individueel verantwoordelijk is voor de bedrijfswaarde als reden om zijn inkomen te mitigeren, gaat dus niet op.

De vraag wat dan de norm moet zijn voor de hoogte van het inkomen zou een filosoof moeten vaststellen (De Unie) of gelimiteerd moeten worden door het laagste salaris dat in het betrokken bedrijf wordt verdiend.

Een filosoof geeft echter geen antwoorden, maar stelt vragen. Hij vraagt waarom het salaris een bepaalde hoogte heeft en of men kan articuleren waarom dat juist is. Of met de antwoorden op deze vragen de samenleving tevreden wordt gesteld, is sterk de vraag. Ook de absolute hoogte zoals de FNV die voorstelt, heeft weinig basis. Men kan toch niet serieus zijn in een halvering van het salaris van de hoogste baas als blijkt dat de laagst betaalde medewerker in bedrijf A de helft krijgt betaald ten opzichte van de laagst betaalde medewerker in bedrijf B?

Het CEO-salaris wordt bepaald door marktkrachten, en als het bedrijf te veel betaalt, zal de te lage winst het bedrijf dwingen een lager salaris te bieden. Zo lang de overheid zich er maar niet mee bemoeit door bedrijven (banken!) tegen faillissement te beschermen, doet de markt zijn werk wel. Bij de banken ging het mis omdat de overheid garant stond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden