Opinie Gemeentepolitiek

Burger is dorpse armoede zat bij landelijke rijkdom

Vanaf volgend jaar krijgen veel gemeenten begrotingsproblemen vanwege de jeugdzorg en Wmo, betoogt Jac Konig van Dorpsbelang Witmarsum.

Gymzalen dreigen onder druk van gemeentelijke bezuinigingen te worden gesloten. Beeld Isabel Nabuurs / HH

Afgelopen zaterdag opende de Volkskrant met het artikel ‘Hoe de stad afdreef van het platteland’. In het stuk valt te lezen over de kloof tussen boer en burger en ­lezen we een oproep van hoogleraar Casper van den Berg, die meent dat de politiek meer rekening zou moeten houden met de regio. En: ‘Bij de investeringen door de overheid (…) zou ook in het platteland geïnvesteerd moeten worden om de sociale cohesie van Nederland te bewaren.’ Als inwoners van een stad-plattelandgemeente in Friesland kunnen we ons daar uiteraard volledig in vinden. En we borduren er graag op voort met een praktisch aanknopingspunt.

De gemeenten besturen het platteland, de regio. Vanaf volgend jaar doemt bij de meeste gemeenten een ernstig begrotingsprobleem op bij, let wel, een begrotingsoverschot op ­landelijk niveau.

Door weeffouten bij het inrichten van de decentralisatie van het rijk naar gemeenten dreigen er miljoenentekorten vanwege de jeugdzorg en de Wmo. Dit leidt vanaf 2020 tot ongelukkige gemeentelijke bezuinigingen juist op beleidsterreinen die de sociale cohesie beogen.

Welvaart

We leven dankzij ons democratisch bestel in één van de welvarendste landen ter wereld en moeten nu nota bene met een landelijk begrotingsoverschot in de gemeenten bezuinigen op sociale cohesie en welzijn. In Friesland waren we juist dankzij de Culturele Hoofdstad 2018 goed op weg met het thema ‘Iepen Mienskip’ (‘Open gemeenschap’) .

Het is op zich te prijzen dat gemeentelijke bestuurders loyale uitvoerders zijn van de landelijke besparingsplannen. Maar alom trekken burgers in de regionale media aan de bel, met onbegrip en cynisme over ‘de politiek’ en haar bezuinigingsplannen.

‘De burger’ maakt geen onderscheid tussen gemeentelijke en landelijk politiek. Zoals in de Leeuwarder Courant te lezen was, na de hoorzitting in de gemeente Dantemadiel over de begroting: ‘Verbijsterend vond ik als toehoorder dat al de dorpsinitiatieven en burgeractiviteiten zonder pardon worden doorgestreept, met als enige argument: er is geen geld meer.’ Eerder beleid om de burger direct invloed te geven en de kloof tussen burger en politiek te dichten, wordt zo geofferd.

Donderslag

In onze eigen gemeente Súdwest Fryslân had Dorpsbelang Witmarsum de afgelopen jaren een partnership opgebouwd met de gemeente waar het zaken betreft die de burger direct raken. Als donderslag bij heldere hemel was in de eerder genoemde regionale krant te lezen dat ‘naast Wmo en jeugdzorg bezuinigingen, ook de gymlokalen van Witmarsum Arum en Hindeloopen zullen worden gesloten of afgestoten’ met een jaarlijkse peanuts-besparing van 38 duizend euro als druppel om het gemeentelijke miljoenen- tekort te ledigen.

Doorkruising van een gezamenlijke uitwerking van plannen door de gemeente met Dorpsbelangen. Een niet te plaatsen streep door het faciliteren van gezondheid en bewegen door onze jeugd en ouderen. Weg het alternatief van gamen en smartphonegebruik. Honderden kinderen in (gemeentelijk betaalde!) busjes twee keer per week naar een ander dorp voor de gym. Dure lestijd verloren door het heen en weer rijden. Hopelijk is hier sprake van een olifant in de porseleinkast en een rekenfout en ligt de raad er nog voor. De opbrengst: wederom verbijstering en ongeloof in de dorpen, en een ideale voedingsbodem voor de kloof tussen politiek en burger.

Opdraaien gemeenten

Slechts enkele gemeenten in Nederland namen stelling en wilden niet opdraaien voor de weeffouten van de decentralisatie en passen hun begroting alleen gericht aan. De gemeentelijke uitvoering van Wmo en jeugdzorg heeft het doel landelijk te besparen door het lokaal doelmatiger in te kunnen richten. Bij veranderprocessen en investeringen is het gebruikelijk rekening te houden met aanloopverliezen en die niet ten laste van de exploitatie te laten komen. Eén van de lastigste zaken voor mensen is het toegeven van fouten en de verantwoordelijkheid ervoor te nemen.

Dit is een appèl aan de loyale gemeenten om aan de bel te trekken en een oproep ‘naar boven’ niet zomaar te korten ‘naar onderen’. Het is tevens een oproep aan kabinet en Kamer de verantwoordelijkheid te nemen voor de weeffouten van de decentralisatie en de gemeenten financieel niet op te laten draaien voor de tekorten op de Wm en jeugdhulp, totdat weer sprake is van een beheerst proces. Een mooie gelegenheid om de kloof tussen politiek en burger te verkleinen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden