Column Martin Sommer

Buma zoekt de randen op van het groenste regeerakkoord aller tijden. maar wie is er nou bang voor Buma?

Nog drie nachtjes slapen voor Prinsjesdag. De dag erna beginnen de Algemene Beschouwingen, de hoogmis van het politieke jaar. Het is de enige keer dat de grote lijnen worden besproken, in een wereld die verder is dichtgesmeerd met regeerakkoorden. Eén bouwsteen voor serieus debat ontbreekt alvast. Eergisteren zou de doorrekening worden gepresenteerd van het klimaatakkoord door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Maar het bleef verdacht stil.

Dat zit zo. Voor de zomervakantie spraken de zogeheten klimaattafels van Ed Nijpels een voorlopig akkoord af. De opbrengst en de kosten zouden eind van de zomer worden berekend door het PBL en het CPB. Duidelijk is al dat er nog driftig moet worden getafeld om de beloofde 49 procent minder CO2 te halen. De presentatie van donderdag ging niet door, volgens Pieter Boot van het PBL omdat Ed Nijpels ‘nog iets meer tijd nodig had om er goed naar te kijken’. Zelden een doorzichtiger smoes gehoord.

Sybrand Buma (CDA) in de Tweede Kamer voor het wekelijkse vragenuurtje. Beeld ANP

Nijpels weet allang wat er in die doorrekening staat. Wat er is gebeurd, hoorde ik van drie kanten. Algemene Zaken, lees Mark Rutte, wil dat het rapport over Prinsjesdag heen wordt getild. Anders zou het populistische krachten in de kaart spelen. Die populistische krachten heten in dit geval Sybrand Buma (CDA). Buma tekende weliswaar het groenste regeerakkoord aller tijden, maar heeft sindsdien besloten de randen ervan op te zoeken.

Van de zomer gaf hij een interview aan Elsevier, waarin hij waarschuwde voor een nieuwe opstand der burgers. Niet over migratie ditmaal maar over klimaat. ‘De zogeheten klimaattafels stellen voor iedereen eventjes een hogere gasrekening vast, of een lening om een warmtepomp te betalen.’ Dringende maatregelen zijn leuk voor GroenLinksers die een Tesla kunnen betalen, zei hij. Niet voor de politieman en de leraar die maar net het hoofd boven water houden.

Nu is er angst dat Buma tijdens de beschouwingen ‘een nummer gaat maken’, zoals dat heet. Niet goed voor de klimaattafels, niet voor de coalitie. En al helemaal niet voor de vroempartij van Mark Rutte. Die laatste moet zo direct een milieuverhaal verdedigen tegen de voorman van een concurrerende partij. Rutte heeft er geen zin in en zal nu tijdens het debat zeggen dat hij helaas de cijfers nog niet heeft. Wacht u nog een weekje op de suggesties van het Planbureau, daarna gaan we het uitgebreid bespreken.

Premier Mark Rutte tijdens de persconferentie na afloop van de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP

Maar niet heus natuurlijk. Dit is politiek in Nederland. Eens per jaar een groot en serieus debat. Voor de rest regeerakkoorden, incidenten en bananenschillen. Die ene keer draait de premier zich eruit. Dat is niet voor het eerst. De energietransitie speelde in de verkiezingscampagne hoegenaamd geen rol. Om daarna ‘als een konijn uit de hoed te komen’, zoals Nijpels zei. ‘Met een flink prijskaartje.’

Rutte komt ermee weg omdat politiek bedrijven in dit land staat voor ruziemaken. Daar houden wij niet van en daarom maken wij grote dingen liefst klein. Minister Wiebes, die over klimaat gaat, is een uitgesproken kleinmaker. De burgers hoeven nauwelijks iets van die transitie te merken, zei hij onlangs. ‘Consumenten betalen maar een paar cent per maand.’ Het klimaatakkoord zou ook hooguit 0,5 procent bbp gaan kosten. Vergelijk dat eens met de zorg, zei hij, die is 25 keer duurder. Zo bezien is de afschaffing van de dividendbelasting nog een groter koopje.

Wiebes is een probleemoplosser uit de McKinsey-school. Geen politicus. Tegenstellingen worden weggepoetst, net als belangen, opvattingen en gevoelens. De energietransitie moet volgens Wiebes ‘gemakkelijk, duidelijk en betaalbaar’ zijn. Dat is wel een heel ander verhaal dan dat van Buma. Tegelijkertijd lees ik in mijn eigen krant dat hooggeleerden en milieubeweging zich opwinden omdat het gepolder over het klimaatakkoord niets oplevert. Precies hierover zou het debat volgende week moeten gaan. Maar zonder cijfers mogen de honden blaffen, en trekt de karavaan daarna verder. 

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD) vertrekt bij het Ministerie van Algemene Zaken na afloop van de eerste begrotingsraad na het zomerreces. Beeld ANP

Waar het intussen wel goed mee gaat, is de opstand van Buma. Die neemt dusdanige vormen aan dat de terreurbestrijdingsdienst NCTV voor het eerst de tegenstanders van windmolens in het kwartaalrapport heeft opgenomen. In de grensstreek van Groningen en Drenthe zijn burgemeesters bedreigd en scherpe dingen op akkers gegooid. Activisten spreken van ‘landschapsgenocide’. De tegenstellingen hebben een klassenkarakter, dikke boeren en bestuurders vóór windmolens, arbeiders tegen.

Ook het eerste verzet tegen zonnepanelen steekt de kop op. Bewoners van Klarenbeek bij Apeldoorn keren zich tegen ‘zonneveldfundamentalisten’ die 21 hectare weiland met panelen willen stofferen. Het wrange is dat zich onderwijl een alternatief aandient. De bouw van windmolens op zee is zo goedkoop geworden dat er officieel geen euro subsidie meer bij hoeft. Het argument dat de windmolens vanwege de kosten voor een fors deel op het vasteland moeten worden geplaatst, gaat niet meer op.

Zelfs in het team van Ed Nijpels wordt nu zachtjes gesuggereerd om die Drentse molens op zee te zetten. Dan moet je er op zeker moment wel hardop over durven praten. Maar nog banger dan voor windmolenterroristen, zijn bestuurders voor precedentwerking. Kijk maar naar Lilli en Howick. Stel dat de Drenten en de Groningers geen molens hoeven plaatsen. Voor je het weet gaan de Zeeuwen of de Friezen net als Buma een nummer maken.  En dat kunnen we natuurlijk niet hebben. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.