Opinie CDA

Buma’s CDA verkwanselt de christen-democratie

CDA-leider Sybrand Buma op het congres van zijn partij in 2017. Beeld Martijn Beekman

Je hoeft maar een blik op de peilingen te werpen om te zien dat de situatie van het CDA dramatisch is. Na de splijtende samenwerking over rechts van 2010 kon het nog een momentopname lijken, maar het gebrek aan draagvlak blijkt onder de huidige lijn structureel. Het CDA profiteerde niet van het chagrijn over Rutte-II, waardoor bijna 40 zetels van PvdA en VVD vrijkwamen. De Tweede Kamerfractie heeft zich in een klein, conservatief hoekje gemanoeuvreerd. Ondertussen stemden de leden massaal met de voeten: sinds 2010 nam het aantal CDA-leden met eenderde af, terwijl het totaal aantal leden van landelijke partijen toenam.

Met de huidige lijn zal dit niet veranderen, kan ik als lid, actief op vele niveaus sinds 1988, nu wel definitief vaststellen. De christen-democratie is landelijk immers onzichtbaar. Wat doet het CDA bijvoorbeeld écht om draagvlak voor de landbouwsector te creëren of om de sluiting van ziekenhuizen te voorkomen? Of op het gebied van armoede? De CDA Tweede Kamerfractie onder leiding van Sybrand Buma staat erbij en kijkt ernaar. Geen visie, geen profiel.

Terwijl dat zo goed zou kunnen. De huidige samenleving met al haar onzekerheid heeft juist behoefte aan een echt verbindende partij, die sociaal en realistisch combineert. Die stabiliteit biedt door goed af te wegen en niet achter de waan van de dag aan te lopen. Die tracht tegenstellingen te overwinnen in plaats van te vergroten. Daarvoor zou het CDA niet schreeuwende buitenstaanders moeten napraten, zo nu en dan overgoten met een conservatief sausje, maar juist de eigen beginselen moeten aanspreken. Want waar liggen momenteel géén kansen voor gespreide verantwoordelijkheid, publieke gerechtigheid, solidariteit en rentmeesterschap?

Stel gespreide verantwoordelijkheid, met delegeren van bevoegdheden naar de professional (in het onderwijs, de zorg, etcetera), nu eens echt tegenover bureaucratie dan wel de vrijheid-blijheid van de markt.

Hamer op publieke gerechtigheid door het goed regelen van afgesproken voorzieningen. Geen luchtkastelen, maar wel leveren wat beloofd wordt op de terreinen zorg, (hoger!) onderwijs, immigratie en integratie.

Zorg voor solidariteit door als CDA consequent de mens niet als individualistische homo economicus te behandelen, maar als persoon die zich naar ieders eigen talent nuttig wil maken voor de samenleving, en dan recht heeft op een faire beloning en sociaal leven. Dergelijke principes dienen boven de financiële krachten van de markt te staan. Me dunkt, dat het CDA dat zo de menskant belichaamt en uitstraalt zeer betekenisvol én succesvol kan zijn.

Daarnaast hebben natuur, milieu en klimaat de allergrootste aandacht nodig van de partij die 50 jaar geleden al het begrip rentmeesterschap omarmde, een begrip dat uitstekend overlapt met het moderne ‘duurzaamheid’. Hier past een helder appèl aan alle partijen, geen zuur meldpunt.

Het met overtuiging uitdragen van bovenstaande en dat appèl ontbreken de laatste jaren op landelijk niveau verregaand. Naar mijn observatie zijn (nu nog?) voldoende CDA’ers in de partij actief die dit samen weer vorm kunnen geven. Dat werd de afgelopen jaren wel steeds minder door de verstikkende druk tot conformeren. Kansen voor nieuwe geluiden werden niet geboden. ‘Dwingende’ aanbevelingen voor partijvernieuwing van de commissie-Rombouts uit 2012 werden genegeerd, een ingezet initiatief vanuit de CDA-leden stierf een stille dood. Bezinning, meestal vanuit het Wetenschappelijk Instituut, bleek steeds een rituele dans.

De enige manier om in een dergelijke topdown omgeving nog een discussie over de partijlijn te krijgen, een open lijsttrekkersverkiezing, werd afgeblazen nog voor de leden zelfs maar een mening mochten vormen over de kandidaten (die met steun van leden waren opgestaan!). Voor deze gang van zaken is de huidige partijtop volledig verantwoordelijk.

Daar staat het CDA dus: geen perspectief, weglopende leden, geen vertrouwen van de kiezer. En uiteindelijk staat of valt alles met vertrouwen in de politiek en in de politici. Ook voor dat vertrouwen is cruciaal dat een herkenbare visie terugkomt in wat je zegt en wat je doet. Bij gebrek aan visie gaat de politicus achter de kiezer aan in plaats van andersom. Maar je hebt geen christen-democratische partij om vervolgens de kiezers te laten bepalen wat dat inhoudt.

Kortom, het is absoluut nodig dat de partij omkeert en zich weer naar de eigen principes en leden wendt om een aansprekend CDA vorm te geven. Anders kunnen we beter gaan spreken van Conservatief-Democratische Apathie.

Niels van der Stappen was kandidaat-lijsttrekker CDA 2017 (met ledenondersteuning) en voorzitter CDA-duurzaamheidsberaad 2008-2013. Hij is lid van verschillende CDA-Focus- en -Studiegroepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.