Opinie

Brexit kan ramp zijn voor uw pensioen

De Britten steunen de Nederlandse pensioenfondsen. Die hebben, betoogt  hoogleraar pensioenrecht Van Meerten, een uitzonderingspositie binnen de EU bedongen. Met een Brexit komt daar een einde aan. Bij een nieuwe crisis zakken de pensioenfondsen door het ijs.

De Nederlandse pensioenfondsen dreigen bij een crisis door het ijs te zakken. Beeld anp

Op 23 juni mag het Verenigd Koninkrijk per referendum stemmen of zij lid blijven van de EU. Aan deze (bindende) volksraadpleging zijn nogal wat consequenties verbonden, niet in de laatste plaats voor de Nederlandse pensioenfondsen.

Hoe zit dat?

Nederlandse pensioenfondsen hebben tot dusver op enkele belangrijke terreinen een uitzonderingspositie voor EU wet en regelgeving weten te bedingen. De belangrijkste is wel dat voor Europese pensioenfondsen geen geharmoniseerde EU kapitaalseisen gelden, die voor bijvoorbeeld banken en verzekeraars wel gelden. Het doel van deze kapitaalseisen is consumentenbescherming. Als garanties worden toegezegd, dan zijn ook kapitaalseisen nodig om deze garanties te kunnen waarmaken, is de gedachte.

De uitzonderingspositie van de Nederlandse pensioenfondsen staat al onder druk, maar de verwachting is dat een Brexit niet zal helpen deze positie te handhaven. Hoe staat deze uitzondering reeds onder druk?

Vaak ging en gaat het onderhandelingsproces van de Nederlandse pensioenfondsen (verenigd in de pensioenfederatie) met 'Brussel' gepaard met steun van het Verenigd Koningrijk. Dat heeft, net als Nederland, een - op het oog - sterke kapitaalgedekte pensioenpijler (tussen de werkgever en de werknemer). Schijn bedriegt echter.

Een recente 'stresstest', uitgevoerd door de EU toezichthouder (EIOPA), voor de meting van de risico's van onder andere de Nederlandse pensioenfondsen liet eerder blijken dat Nederlandse pensioenfondsen bij een crisis massaal door het ijs zakken. Zij kunnen niet aan de verplichtingen voldoen.

Verontrustend, vooral omdat de pensioenfederatie sussende woorden sprak. Zo zou de methode van EIOPA niet deugen. Nog verontrustender is dat een dergelijk crisisscenario, waarbij bijvoorbeeld de financiële markten inzakken, zich nu al voor lijkt te doen.

Zo staan sommige pensioenfondsen op een dekkingsgraad (de verhouding tussen de bezittingen en schulden) van rond de 90 procent. Dat moet rond de 130 procent zijn, wil een pensioenfonds uit de gevarenzone blijven en door de Nederlandsche Bank als gezond worden gezien.

Nederland kwam met de uitzondering steeds weg, onder andere omdat het Verenigd Koningrijk de Nederlandse positie steunde. Ook de Britse fondsen laten overigens forse tekorten zien en kunnen niet aan hun verplichtingen aan de deelnemers voldoen. Als nu deze Britse steun wegvalt, wordt het voor de Nederlandse fondsen nog moeilijker om deze uitzonderingspositie te handhaven.

Gesteld zou echter kunnen worden dat zulks misschien maar goed ook is, want vriend en (nagenoeg) vijand zijn het erover eens dat het Nederlandse pensioenstelsel onhoudbaar is.
Uitstel van de hervormingen kunnen we echt niet meer gebruiken.

Prof. Dr. H. van Meerten is hoogleraar internationaal pensioenrecht Universiteit Utrecht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.