Opinie

Brazilië blijkt geweldige gastheer van de Spelen

De Olympiade van Rio De Braziliaanse Spelen zijn een geweldig succes. Hou dus eens op met zeuren over ellende in de favela's.

Openingsceremonie van de Spelen in Rio de Janeiro Beeld AFP

Toen ik dertig jaar geleden correspondent in Brazilië was, rees de inflatie de pan uit met een gemiddelde van 707,4 procent per jaar tussen 1985 en 1989. De salarissen van de armen waren een paar uur nadat ze uitbetaald verdwenen. Het land had tijdens mijn verblijf in Rio drie munten: de cruzeiro, de cruzado en de nieuwe cruzado. De enige manier om aan Brazilië te ontsnappen, was via de internationale luchthaven Galeao, grapten de mensen.

Net als toen is Brazilië 'geen land voor beginners', zoals Antonio Carlos Jobim, de componist van The Girl from Ipanema het ooit omschreef. Het is een groot en divers land, een tropische Verenigde Staten, waar de rijken door een diepe kloof zijn gescheiden van de armen. De hoge misdaadcijfers zijn daarvan een uitdrukking. Flexibiliteit is een vereiste in een cultuur die gekenmerkt wordt door hitte, sensualiteit, samba en afwijken van de regels.

'Tudo Bem!'

Mijn vriend Edmar Bacha omschreef Brazilië als 'Belindia' een welvarend België dat bovenop een krioelend India was gezet. Ik schreef over de arme jongens uit het noorden van Rio, ver van de stranden van Ipanema en Leblon, die hun kicks haalden uit het surfen op de daken van snelle treinen. Vaak werden ze geëlektrocuteerd. Het dubbelgevouwen lijk van één van hen in het mortuarium van de stad zal ik nooit vergeten.

Ongelijkheid was overal, maar zelfs in die tijd niet het hele verhaal. 'Tudo bem?' Alles goed? vroeg ik tijdens mijn tochten in de favela's. 'Tudo Bem!', was heel vaak het antwoord, vergezeld van een glimlach, ook wanneer het allemaal heel slecht ging. Armoede in de zon is anders dan armoede in de kou.

Sinds de jaren tachtig is het land veranderd. De democratie en de munt hebben zich gestabiliseerd. De middenklasse is enorm gegroeid al staat zij nu onder druk. Brazilië heeft een president afgezet, Fernando Collor de Mello en zit midden in de afzettingsprocedure van een andere, Dilma Rousseff, op beschuldiging van manipulaties met de begroting. Het is minder gemakkelijk door omkoping de wet te verzetten. Hoewel de snelle groei van de afgelopen jaren voorbij is, behoort Brazilië tot de tien grootste economieën van de wereld.

Negatieve verhalen

Volgens de Wereldbank is de levensverwachting van 63,9 jaar in 1986 gestegen naar 74,4 jaar in 2014. Analfabetisme is nog steeds te hoog, maar wel sterk gedaald. Brazilië is vandaag de dag minder Belindia en meer Franconesië: een fors Frankrijk op Indonesië. De problemen zijn niet opgelost, maar alleen een dwaas zou ontkennen dat Brazilië in de 21ste eeuw een belangrijke speler zal zijn. Iedereen die de Olympische Spelen bekijkt, voelt dat Brazilië een krachtige en vrolijke nationale cultuur heeft. Het is het land van 'Tudo Bem'.

Vandaar dat ik doodmoe word van het lezen van negatieve verhalen over deze Braziliaanse Olympiade de woede over de Spelen in de sloppenwijken, het voortdurende geweld, de kloof tussen rijk en arm, de organisatorische problemen, de Russen en de doping, de Braziliaanse steekmuggen, het geld van de nieuw aangelegde metro dat beter besteed had kunnen worden. Etcetera.

In de eerste plaats verwachtte niemand van Brazilië dat het überhaupt klaar zou zijn voor de Olympische Spelen. Nu dat wel zo was en we een geweldige openingsceremonie zagen, krijgt Brazilië voor de voeten geworpen dat het niet al zijn maatschappelijke problemen heeft opgelost in de aanloop van de Spelen.

Goed voor de mensheid

Er is iets in de ontwikkelde wereld dat het niet kan hebben wanneer een ontwikkelingsland een groot sportevenement organiseert. Ik hoorde dezelfde jammerklachten toen Zuid-Afrika in 2010 het wereldkampioenschap voetbal organiseerde: de misdaad, de schandalige armoede en het gebrek aan organisatie dat de bezoekers zou plagen.

Maar het toernooi was een groot succes. Ik herinner me niet dat in 2012 verslaggevers de armste en gevaarlijkste wijken van Engeland hebben uitgekamt tijdens de Olympiade van Londen om mensen te vinden die wilden klagen over de Spelen.

De Olympische Spelen zijn goed voor Brazilië en goed voor de mensheid, een opwekkend drankje dat we goed kunnen gebruiken. Kijk naar Usain Bolt of naar Simone Biles en wees blij.

Mijn favoriete beeld is dat van Rafaela Silva, de jonge Braziliaanse vrouw uit de gewelddadige achterbuurt van Rio, Cidade de Deus, die een gouden judomedaille won en verklaarde: 'Deze medaille maakt duidelijk dat een kind met een droom in die droom moet geloven, want een droom kan werkelijkheid worden, ook al kan het een tijd duren.'

Roger Cohen is columnist van The New York Times. © NYT

Rafaela Silva, opgegroeid in armoede, wint goud in haar eigen stad Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden