Direct naar artikelinhoud

'Boycot Israël zou vooral Europa schaden'

Met strafmaatregelen tegen Israël zou Europa historische gevoeligheden miskennen en gedeeld intellectueel kapitaal vernietigen, schrijft Alfred Pijpers.

De Israëlische president Shimon Peres.
De Israëlische president Shimon Peres.Bron epa
Dit artikel is geschreven doorLeestijd 3 min

De Israëlische president Shimon Peres wacht komende zondag, als hij een bezoek brengt aan Nederland, een kille ontvangst. De Europese Unie heeft deze zomer scherpere economische maatregelen aangekondigd tegen de Israëlische bezettingspolitiek. Met instemming van Den Haag. Zo mogen producten van joodse kolonisten die hier worden ingevoerd niet langer als made in Israel worden bestempeld, met alle handelsvoordelen van dien. Ook zal de EU vanaf 1 januari 2014 geen financiële steun meer geven aan de joodse nederzettingen buiten de Groene Lijn, of daar beurzen en subsidies verstrekken. Het ministerie van Buitenlandse Zaken raadt bedrijven af zaken te doen in de bezette gebieden, hoewel dat officieel nog niet verboden is. Van het eens zo fiere 'wij staan achter Israël' zal Peres hier weinig meer merken.

En dat is ook wel een beetje terecht. De nederzettingen vormen immers een geducht struikelblok voor de Palestijnse staatsvorming (hoewel lang niet het enige). Daar mag de EU natuurlijk best wat van zeggen. Maar een brede boycot van de staat Israël zou voor de EU een historische vergissing zijn, geen enkele positieve uitwerking hebben op het zogeheten vredesproces en averechts uitpakken voor het Europese concurrentievermogen.

Boycot
De vergissing gaat terug op het verleden. Helaas een onvermijdelijk thema in de relatie tussen Europa en Israël, zeker als de term 'boycot' valt. Velen in Israël beschouwen Europa namelijk in zijn geheel, dus niet alleen Duitsland, als de bakermat van de Jodenvervolging. En ook dat is wel een beetje terecht. Het is niet altijd zeker wat made in Israel inhoudt, maar het is wel zeker dat de systematische en wrede moord op miljoenen weerloze Joodse medeburgers van een heel duidelijk etiket kan worden voorzien: made in Europe. De vlijtige Brusselse regelgevers en hun Haagse supporters zouden beter moeten beseffen dat alleen al om die reden anti-Israëlische sancties van Europese herkomst weinig effect zullen sorteren, zeker niet als drukmiddel inzake het Palestijns-Israëlisch conflict. De Europese opstelling zal trouwens ook de Palestijnse concessiebereidheid doen afnemen. Peres heeft daar al voor gewaarschuwd, evenals de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry.

Een brede Europese boycot snijdt bovendien in eigen vlees. Met de ondergang van het Europese Jodendom verdween ook veel intellect uit onze contreien: vanouds een karakteristiek van deze bevolkingsgroep, zoals bijvoorbeeld mag blijken uit het feit dat Joodse wetenschappers door de jaren heen 20 procent van alle Nobelprijzen in de wacht hebben gesleept, terwijl zij hooguit 0,25 procent van de wereldbevolking vertegenwoordigen.

Gelukkig wisten tal van Joodse geleerden en kunstenaars, vooral Duitse, tijdig de wijk te nemen naar Amerika. Daar hebben zij een fenomenale bijdrage geleverd aan de bloei van wetenschap en cultuur.

Geavanceerde kweekplaats
Ook de staat Israël, de andere ontsnappingsroute, werd al spoedig een geavanceerde kweekplaats voor wetenschap en technologie. Geen ander land ter wereld spendeert een groter deel van het collectieve inkomen aan research and development (R&D). Op de Nasdaq, de toonaangevende technologiebeurs in New York, zijn meer Israëlische dan Europese bedrijven. Het aantal Israëlische octrooien is daarmee in overeenstemming. Israëlische universiteiten doen het verhoudingsgewijs beter dan de Duitse op de universitaire ranglijsten.

Europa beschikt zelf nauwelijks meer over dit hoogwaardige Joodse potentieel. Toch is dat meer dan welkom in een veeleisende wereldeconomie. Het is daarom niet toevallig dat Israël tot nu toe een prominente rol speelt in de Europese wetenschapsprogramma's.

Israël is al jaren een volwaardig lid van Eureka en was in 2010 zelfs voorzitter van deze Europese club voor onderzoek en innovatie. Israël is ook de enige niet-Europese partner in de grote EU-kaderprogramma's voor Onderzoek en Technologische Ontwikkeling en het land is 'deelnemend lid' van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Naast de talrijke bilaterale samenwerkingsverbanden werken meer dan 1.500 Israëlische wetenschappers mee aan vele honderden EU-projecten op gebieden als satellietnavigatie, schone energie, de kwaliteit van drinkwater, early warning systems bij natuurrampen of medisch onderzoek. Door de strengere opstelling van Brussel tegenover Israël dreigt hier nu de klad in te komen.

De onderhandelingen over de Israelische bijdrage aan het nieuwe EU-kaderprogramma 'Horizon 2020' zijn eerder deze maand vastgelopen omdat Brussel de garantie wil hebben dat het onderzoek op geen enkele wijze ten goede komt aan de nederzettingen. Die garantie kan Jeruzalem niet geven.

Nogal genant
Het is eigenlijk nogal genant dat de EU op tamelijk grote schaal Joodse kennis moet importeren die in het verleden op eigen bodem is weggevaagd. Nog pijnlijker zou het zijn als deze creatieve Israëlische bijdragen in de waagschaal zouden worden gesteld door onbesuisde Europese sancties. De Europese Unie kan het oude wijze volk niet opnieuw buitensluiten, zal de uit het vooroorlogse Polen afkomstige Shimon Peres ons kunnen leren. Ze moet dus iets anders verzinnen om een Palestijns-Israëlisch akkoord naderbij te brengen.

Alfred Pijpers is oud-docent politieke wetenschappen aan de Universiteit Leiden.

 
Het is eigenlijk nogal genant dat de EU op tamelijk grote schaal Joodse kennis moet importeren die in het verleden op eigen bodem is weggevaagd. Nog pijnlijker zou het zijn als deze creatieve Israëlische bijdragen in de waagschaal zouden worden gesteld door onbesuisde Europese sancties.
Help ons door uw ervaring te delen: