Opinie

Bommen werken averechts

Bommen op Syrië bedreigen de vredesonderhandelingen die van start moeten gaan. Vredesorganisatie Pax geeft vier argumenten waarom. Pax wil vertrouwingwekkende stappen voor de Syrische bevolking. Zo verlichten voedseldroppings op belegerde steden niet alleen de humanitaire nood, maar ze geven aan Syriërs ook een krachtig politiek signaal af.

Strijders van IS staan bij de Turkse grens waar een bombardement plaatsvindt. Foto afp

De Nederlandse regering besluit een dezer dagen of ze IS ook in Syrië gaat bombarderen. Tegelijkertijd zouden deze week in Genève nieuwe vredesonderhandelingen over een politieke oplossing voor Syrië van start moeten gaan. Om vier redenen bedreigen eventuele bombardementen de start en het succes van deze vredesonderhandelingen.

1. Bombarderen is schadelijk voor vertrouwen in de onderhandelingen. De onderhandelingen in Genève kunnen alleen slagen als de Syrische bevolking en oppositie vertrouwen hebben in de uitkomst. Nu Assad zijn bevolking bombardeert en uithongert, is het voor de Syrische oppositie onmogelijk om in Genève compromissen te sluiten.

Zij zou zich daarmee vervreemden van de Syrische bevolking. Een bevolking die weet dat 95 procent van de burgerdoden het gevolg zijn van het oorlogsgeweld van Assad en dat ruim 1 miljoen mensen slachtoffer zijn van doelbewuste uithongering, vooral door Assad. Die bevolking vraagt zich af: waarom wel IS bombarderen en geen veiligheid en voedsel voor burgers?

2.Bombarderen draagt niet bij aan de zo noodzakelijke militaire deëscalatie Vermindering van het geweld moet de eerste prioriteit zijn in Genève. Uiteraard om te voorkomen dat nog meer slachtoffers vallen en nog meer mensen moeten vluchten. Maar ook omdat geen enkele militaire strategie tegen IS een doorslaggevend effect zal hebben zolang de andere betrokken partijen elkaar blijven bestrijden.

Pas na deëscalatie van het oorlogsgeweld zullen de landen in de regio en de grondtroepen in Syrië prioriteit geven aan de bestrijding van IS. Nederland kan als voorzitter van de EU moeilijk pleiten voor deëscalatie van geweld en tegelijkertijd besluiten tot het bombarderen van IS in Syrië.

Toekomstperspectief

3.Bombarderen biedt soennieten geen veiligheid en toekomstperspectief. Soennitische gemeenschappen in Syrië hebben bij gebrek aan alternatief hun toevlucht gezocht tot IS. Het is cruciaal dat IS deze steun gaat verliezen.

De onderhandelingen in Genève moeten daarom een toekomstperspectief bieden waardoor soennieten beseffen dat hun veiligheid en hun belangen op termijn beter verzekerd zijn bij een nieuwe inclusieve regering. Dan zal IS imploderen. De bombardementen, en de burgerslachtoffers die daarbij vallen, drijven soennitische gemeenschappen juist in de armen van IS.

4.Bombarderen zonder plan voor vredesopbouw en lokaal bestuur is gevaarlijk. De bestrijding van IS heeft alleen kans van slagen met een robuust plan voor lokaal bestuur en vredesopbouw voor de op IS veroverde gebieden. Tot nu toe is er van dergelijke plannen nog geen sprake.

De verovering van Tel Abyad op IS door voornamelijk Koerdische troepen leidde bijvoorbeeld tot spanningen tussen Koerdische en Arabische bevolkingsgroepen en tot nieuw sektarisch geweld. Nu de start van de vredesonderhandelingen nog uiterst onzeker is, komt het vooral aan op vertrouwenwekkende stappen voor de Syrische bevolking. Het zou dan ook verstandiger zijn als juist de EU het initiatief zou nemen voor voedseldroppings op belegerde steden, iets dat zelfs de humanitaire tak van de VN geopperd heeft.

Dit kan niet alleen de humanitaire nood enigszins verlichten maar vormt ook een krachtig politiek signaal aan de Syriërs. Daarnaast is een robuust plan nodig voor lokaal bestuur en vredesopbouw voor de op IS te veroveren gebieden, net als een monitoring missie waarmee nieuw sektarische geweld in deze gebieden bijtijds kan worden getemperd.

Tot slot zou de internationale coalitie stappen moeten zetten om de schade van de bombardementen voor de burgerbevolking in kaart te brengen en te voorkomen. Startpunt voor effectieve - en inderdaad, noodzakelijke - bestrijding van IS is het besef dat de terreurgroep niet de oorzaak is van de crisis in het Midden-Oosten, maar het gevolg daarvan.

Zonder einde aan de belegering en uithongering van burgers, zonder reden voor burgers om te vertrouwen op een betere toekomst, zal IS niet verdwijnen. Bommen werken nu vooral averechts. Vrede komt nu eenmaal niet uit de lucht vallen.

Jan Gruiters is algemeen directeur van vredesorganisatie PAX

Meer over