Commentaar

Bolsonaro daagt de democratie in Brazilië uit

Extreem-rechtse populisten kijken geïnteresseerd toe of het Bolsonaro lukt om het weefsel van de Braziliaanse democratie kapot te trekken.

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro dreigt in een toespraak dat de hoogste rechters, die hun pijlen steeds meer op hem richten, zomaar ‘iets’ zou kunnen overkomen.  Beeld AFP
De Braziliaanse president Jair Bolsonaro dreigt in een toespraak dat de hoogste rechters, die hun pijlen steeds meer op hem richten, zomaar ‘iets’ zou kunnen overkomen.Beeld AFP

Het was een onverwachte opsteker dat de Braziliaanse president Jair Bolsonaro vorige week door de knieën ging en zijn dreigementen tegen het hooggerechtshof weer inslikte. Twee dagen eerder had hij tijdens een speech nog honderdduizenden mensen op lopen hitsen: als de hoogste rechters (die onderzoeken of Bolsonaro kan worden vervolgd voor het verspreiden van nepnieuws) niet zouden inbinden, zou hun zomaar ‘iets’ kunnen overkomen.

Daar had hij natuurlijk niets lelijks mee bedoeld, schreef Bolsonaro later in een verklaring. Hij heeft het grootste respect voor de rechterlijke macht, maar had zich per ongeluk een beetje laten meeslepen door het moment.

Uniek

Nu gebeurt dat wel vaker: de president schopt al jaren tegen allerhande schenen, scheldt zijn opponenten uit, en wijst naar anderen als er dingen misgaan. Het enige wat uniek was aan deze situatie, is dat Bolsonaro zijn excuses heeft aangeboden. Maar uit alles blijkt dat hij een man is die de democratie minacht, en geweld als een handig middel beschouwt.

Nu ziet een deel van de Brazilianen in Bolsonaro nog steeds de ‘sterke man’ die het land nodig heeft, maar een groeiende meerderheid is niet bereid hem zijn desastreuze coronabeleid te vergeven (gewoon ontkennen) dat 580.000 mensen het leven heeft gekost. Bovendien is de corruptie alleen maar erger geworden, evenals de inflatie en de werkloosheid. In de peilingen loopt Bolsonaro dan ook steeds meer achter op zijn rivaal, oud-president Lula da Silva. En dus maakt Bolsonaro de verkiezingen die volgend jaar worden gehouden, bij voorbaat verdacht: er zijn ‘aanwijzingen’ dat de stemcomputers gevoelig zijn voor fraude. De vrees groeit dat hij geen verkiezingsnederlaag zal accepteren.

Lange weg

De parallel met Trump is vaker gemaakt, en misschien moet ook Bolsonaro na één termijn het veld ruimen. Maar er is nog een lange weg te gaan tot de verkiezingen in oktober 2022, en extreem-rechtse populisten over de hele wereld kijken geïnteresseerd toe of het Bolsonaro lukt om het weefsel van de Braziliaanse democratie voor die tijd kapot te trekken. De grootste gevolgen zijn voor Brazilië, maar ook de rest van de wereld heeft reden tot zorg.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden