Opinie

Blijf oorzaak van onvrede helder benoemen

Wie kent nog het telefoonspelletje Raad een lied of niet van Willy Walden en Aase Rasmussen? Denk bruin en oranje, glacékoeken en Joop den Uyl. De jaren zeventig. Wat een heerlijke, onschuldige tijd.

Beeld anp

Luisteraars moesten raden welk Oudhollands liedje werd bedoeld met het thema, een cryptische omschrijving van de titel. De beller mocht vier regels zingen of voorlezen. Werd het thema niet geraden, dan had je toch nog kans op 100 gulden, namelijk als Aase in jouw regels een van de drie in de liedtekst onderstreepte woordjes had gehoord. Dan sprak deze Deense met zwaar accent: 'Ik heb een verrassing. U heeft toch een woordje goed geraden. Het is het woordje 'de'!' Raad een lied of niet was een bloedserieus programma.

Daaraan moest ik denken toen ik over het wrakingsverzoek van Wilders las. Tijdens de ondervraging van getuige Cliteur had rechter Van Rens onder meer drie keer het woordje 'heel' gebruikt: heel duidelijk, heel strikt, heel erg. Het woordje 'heel' als bewijs van vooringenomenheid.

Mensen met een openbare functie liggen tegenwoordig onder een vergrootglas. De lijn tussen kritisch je werk doen en gelegitimeerd wantrou- wen is flinterdun geworden, net als die tussen humor en belediging. Bekvechten door de ether is het populairste belspel. We hebben een verontwaardigde luisteraar aan de lijn, roept u maar! Als het al te grof wordt, schuiven we de microfoon gewoon op stil. De winnaar ontvangt bedremmelde excuses. Sorry, ik klonk misschien discriminerend maar ik heb het echt niet zo bedoeld.

Om in verkiezingstijd van lastige discussies af te raken, schrappen we woorden uit ons woordenboek. Als 'allochtoon' niet in de Van Dale staat raakt het integratieprobleem vanzelf uit beeld. Als we de begrippen hoger- en lageropgeleiden vermijden, kan niemand ons verwijten dat we niet alle mensen gelijkelijk waarderen. Omdat blind auditions op televisie hun succes hebben bewezen, mogen we in Den Haag anoniem solliciteren. Over het gezicht van Zwarte Piet gaat een gum, wat overblijft zijn vegen.

We hebben uiteindelijk allemaal last van dat overcorrecte, van de angst op kritische woorden afgerekend te worden. Het is essentieel dat mensen met een publieke taak zich helder uitdrukken en zaken die ertoe doen, blijven benoemen. Naam en toenaam. Doorvragen, doorzoeken, doorgraven tot zij bij de kern van het probleem zijn aanbeland, de oorzaak van onvre-de, ongenoegen en disbalans hebben blootgelegd, ook als dat uitkomsten oplevert die we liever niet willen weten. Dingen simplificeren, uit de weg gaan, paaien, stroop smeren, heeft nog nooit iets goeds opgeleverd. Politici, bestuurders, rechters, journalisten mogen zich niet laten verleiden om mee te spelen in een shakespeareaans drama vol monsters en karikaturen, zoals dat in Amerika gebeurt.

Daar kiezen ze vandaag tussen pussies en e-mails. Twee woordjes, om in de termen van Willy en Aase te blijven. Twee inhoudsloze woordjes, waarop de toekomst van een heel land wordt gebouwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden