ColumnSheila Sitalsing

Binnen een half jaar zijn alle moties van wantrouwen, afschuw en onbehagen tegen Mark Rutte gewoon vergeten

null Beeld

Misschien was het niet de bedoeling, misschien heeft niemand erop aangestuurd, maar het is wel het enige effect van die vele, eindeloos lange, lege dagen waarin vruchteloos is geprobeerd een nieuw kabinet te smeden: Mark Rutte is schoongewassen van zijn zonden.

Het waren geen kleine zonden die hem aankleefden.

Er was de Bermudadriehoek, gevormd door aan één punt gruwelijk ingewikkelde en onuitvoerbare compromiswetgeving, aan de tweede punt half-stukbezuinigde uitvoeringsinstanties, en aan de derde punt een mensbeeld waarin iedereen die aanklopt bij de overheid in potentie een fraudeur, een schlemiel of beide is en daarom niet met evenveel egards hoeft te worden behandeld als de ceo van Unilever.

Onder elf jaar premier Rutte is die driehoek uitgedijd tot een monster dat burgers verzwelgt. Met het Toeslagenschandaal als grootste, maar niet enige, ramp. Lees de verhalen die Jonathan Witteman voor de Volkskrant maakt over – zijn woorden – ‘de absurde kant van de bureaucratie’ en ‘de computer-says-no-mentaliteit bij de overheid’. Pas na een decennium wanhopig makend beleid moest Rutte er dit jaar eindelijk om aftreden. Al vond hij dat niet terecht; hij was slechts de premier, hij had er niks mee te maken.

Er was de zonde van het liegen. Niet het gewone kleine liegen – wat zit je haar leuk, knap gedaan, we bellen – maar het liegen over wezenlijke kwesties. Over dingen die we eigenlijk moesten weten omdat ze aan het landsbelang raken, maar die we niet mochten weten vanwege ‘de beeldvorming’. Altijd die ziekelijke obsessie met beeldvorming. Hele kabinetten heeft hij ermee geïnfecteerd. Toen een van zijn leugens was doorgeprikt – over pogingen tot het kaltstellen van een vervelend Kamerlid – wisten zijn collega’s te vertellen dat hij graag vergeetachtigheid veinst. Zelf was hij allang vergeten waar het over ging.

Er was de zonde van de slordigheid die aan minachting grenst in de omgang met staatkundige verhoudingen. Kamerleden van de coalitie die onbekommerd worden ingeschakeld om blunderende ministers uit de wind te houden. Deals die langdurig worden voorgekookt voordat de Tweede Kamer ze onder ogen krijgt. Een plan voor een lobbyverbod voor ex-ministers dat foetsie is. Dat hij er geen been in zag drie staatssecretarissen aan te stellen die tegelijkertijd Kamerlid bleven is in dat universum volslagen logisch.

Geen wonder dat nog geen half jaar geleden niemand meer met hem wilde. Motie van wantrouwen, niet alleen routinematig gesteund door Geert Wilders maar door een bijna-meerderheid van het parlement, onder wie voormalige vrienden. Motie van afkeuring van coalitiegenoten. Gert-Jan Segers die ‘nooit meer’ onder Rutte als premier wilde dienen. Sigrid Kaag die hem niet meer moest: ‘Hier scheiden onze wegen’. Stilletjes fietste hij weg.

Een klein halfjaar en een bonte stoet informateurs, ‘radicale ideeën’ waar niets meer van is vernomen, opzetten tot aanzetten, linkse samenwerking en rechts chagrijn verder, is hij gewoon de enige premierskandidaat. De onbetwistbare spil van een nieuw kabinet. Zijn de moties van wantrouwen, afschuw en onbehagen gewoon vergeten. Heeft niemand het meer over een zorgelijk ‘patroon van amnesie’, over vlekken op zijn blazoen, over aangerichte schade. Durft niemand te zeggen dat er pas een waarlijk nieuw kabinet gevormd kan worden als hij vertrekt.

Alsof het nooit is gebeurd.

Podcast

Met de formatie liep het net lekker. En toen kwam Wopke Hoekstra terug van vakantie. Luister onze politieke podcast met columnist Sheila Sitalsing, politiek verslaggever Natalie Righton, chef politiek Raoul du Pré, presentator Gijs Groenteman en hoofdredacteur Pieter Klok.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden