Lezersbrieven 12 januari 2019

Bijna niemand weet het nog, maar de antistad Heerlen zal in 2019 vriend en vijand verrassen

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 12 januari.

Ontwerp van Michel Huisman voor stationsgebied Maankwartier in Heerlen. Beeld Marcel van den Bergh

Brief van de dag: Antistad Heerlen wordt topstad

Bijna niemand weet het nog, maar de stad die in 2019 vriend en vijand zal verrassen is... de antistad Heerlen. ‘Hier moet je bij zijn’, zei een blijmoedige Emile Roemer over zijn stad tijdens de nieuwjaarsreceptie begin deze week. Dit was geen obligaat pr-praatje maar de oprechte verbazing van een beginnend burgemeester. Antistad is de term die socioloog Maurice Hermans bedacht voor zijn en mijn woonplaats. Ik zie het als een geuzennaam voor wat volgens sommigen de meest mislukte stad van Nederland is, waar na de mijnsluiting zo ongeveer alles misliep.

Toch ben ik na veertig jaar teruggekomen, want er gebeuren mooie dingen, cultureel en stedenbouwkundig. Eind deze maand opent de expositie The Artist and His New York Scene, de Europese première van het vroege werk en leven van kunstenaar Jean-Michel Basquiat, Heerlen is inmiddels mural-hoofdstad van Nederland en het in de Randstad onbekende ­festival Cultura Nova is groter dan Oerol.

Maar het meest opzienbarende zal de nieuwe stationsomgeving zijn. Wat ooit de lelijkste plek van Nederland was, is binnen afzienbare tijd het fraaiste ov-knooppunt van Nederland: het Maankwartier. Met een icoon als het Guggenheim ­Museum lukte het Bilbao om het industriële tijdperk af te schudden. Vergelijkbare steden als Essen, Genk, Detroit en Wolverhampton worstelen met deze transformatie, maar Heerlen toont lef met dit ­gedurfde kunstwerk van Heerlenaar ­Michel Huisman.

In de voorheen zwarte omgeving van de mijnen verbeeldt het een witte berg waar licht (van de maan) en warmte (van het mijnwater) vanaf ­komen. Een maantoren die het zonlicht reflecteert in de ondergrondse parkeer­garage en verwijzingen naar het Romeinse verleden zorgen voor een Toscaanse sfeer, een verwijzing naar het heuvelland.

Er is veel over te doen geweest. Niet vreemd bij een bouwproject dat 190 miljoen euro kost in een stad met leegstaande winkels, kantoren en huizen. Maar het is een duidelijke breuk met het verleden waarin de vastgoedsector vrij spel had. Het noordelijk deel is al gereed. Er is een pop-up-Migratiemuseum gevestigd als eerbetoon aan de tienduizenden die ooit naar Zuid-Limburg kwamen om een compleet nieuwe samenleving rond de mijnen vorm te geven. Een paar generaties later zijn hun nakomelingen ­getuige van een metamorfose zoals we die in Nederland niet eerder zagen.

Armand Leenaers, Heerlen

We zitten vol

Méér zonnepanelen, méér windmolenparken, méér zonneweiden. Dus méér groene stroom. Nederland van het gas af. Maar de netbeheerder kan die stroom niet kwijt (Ten eerste, 11 januari). Zat Enexis aan tafel bij de milieutafel? Was die niet uitgenodigd? Of was hun mening taboe?

Geklungel. Zo gaat de transitie dus mislukken, maar de milieutafel is ­succesvol. Maar niet heus.

Karel de Zeeuw, Roosendaal

Vliegschaamte

Ze gaat vier tot vijf keer per jaar op ­vakantie, geregeld naar Bali en Zuid-Afrika blijft de favoriete bestemming. Maar nu gaat ze vaker met de trein in Europa, omdat ze kleinkinderen heeft en meer nadenkt hoe ze de wereld wil achterlaten (Ten eerste, 10 januari). Dus mevrouw Van der Zwaard-Moesker uit Zoetermeer: kon de wereld voordat u kleinkinderen had stikken?

E. Slot, Den Haag

Treintrots

Ik stel voor een nieuw woord voor ‘vliegschaamte’ (‘150’ van Sander Donkers, 11 januari) te introduceren: ‘treintrots’.

Ernst van Zuijlen, een trotse treinreiziger, Houten

Lelystad

Wel een vliegveld, geen ziekenhuis?

Luc Jansen, Sint-Annaland

Minder minder

Briefschrijver Harrie Fontein constateert (O&D, 9 januari) naar aanleiding van berichtgeving over de voedselvoorziening voor de groeiende bevolking in de derde wereld, dat hier in verband met de klimaatproblematiek vooral ­bevolkingsbeperking is geboden. Briefschrijver Stephan Huijboom (O&D, 10 januari) constateert dat het belasten van het klimaat voornamelijk komt van de rijken in de (westerse) wereld.

Beide observaties kloppen, maar ze zijn niet tegengesteld, zoals Huijboom suggereert. Je moet dan de redenatie van Fontein ook toepassen op de rijken: daarvan zijn er in huidige tijd dus te veel. En net als voor die toekomstige derdewereldburgers, moeten er dan ook van de huidige (super)rijken veel minder komen. Als je dat met belastingen oplost, kunnen ook andere maatschappelijke problemen aanzienlijk worden verminderd.

Ruud Zweistra, Leiden

Kritisch kijken

In ‘Vrouw als analist alleen normaal bij de vrouwen’ (Ten eerste, 8 januari) vraagt Lennart Bloemhof aan analist en voormalig Oranje-international Anouk Hoogendijk of zij wel kritisch naar haar oud-teamgenoten kan kijken. Is deze vraag ooit publiekelijk aan, ik noem maar iemand, Rafael van der Vaart ­gesteld?

Maartje Hoofs, Tilburg

Oud-Indiaas erfgoed

In de krant van 8 januari in Ten eerste staat een interessant bericht over een wetenschappelijke conferentie in India, waar korte metten werd gemaakt met het idee dat de kennis aangaande de zwaartekracht stamceltechnologie en ruimtevaart westerse verworvenheden zijn.

De oude Indiërs pasten deze kennis al eeuwen geleden toe, aldus Gollapalli Rao, vicerector van de Andhra University in Visakhapatnam. Wat ik in dit verband mis, is de claim dat apartheid en racisme geen westerse maar Indische verworvenheden zijn. Het kastenstelsel is immers gebaseerd op afkomst en uiterlijke kenmerken van de leden van de kasten: een van de Sanskriet woorden voor kaste is ‘varna’, kaste/kleur.

Het Indiase kastenstelsel is een vorm van apartheid waar Hendrik Verwoerd nog een puntje aan zou kunnen zuigen!

Paul Marcus, Amsterdam

Rust in woelige tijden

Als altijd was ik achter met de krant – er staat ook dagelijks zo veel lezenswaardigs in. Dus het artikel ‘De ‘beige’ mens moet maar snel komen’ van de hand van Daniela Hooghiemstra van 8 januari in O&D kreeg ik twee dagen later pas onder ogen. Gelukkig heeft het een soort eeuwigheidswaarde.

Wat een rust in de woelige discussie. Wat een begrip voor de zo complexe situatie. Wat een evenwichtig standpunt.

Antoinette van der Maas, Den Haag

Remmen los

In de Amsterdamse Rivierenbuurt nabij de RAI mag architect Koolhaas alweer enige tijd zijn remmen losgooien. Aan de rand van het historische Plan Zuid van Berlage met zijn Amsterdamse Schoolarchitectuur, waar niet hoger dan 3 à 4 etages hoog mocht worden ­gebouwd, behalve op ‘zichtbepalende plaatsen’ waardoor Wolkenkrabber en Sociale Verzekeringsbank konden ­worden gebouwd. Daar verrijst op dit moment een werkelijke toren van Babel.

Hij heeft architectonisch maar weinig op heeft met de menselijke maat en de historische omgeving. Vanuit steeds meer hoeken en straten doemt in de verte het toekomstige hotel van 625 kamers op. Met trots vermeld als het grootste in de Benelux. Het gebouw eist iedere keer weer megalomaan het uitzicht voor zich op tussen de oude bebouwing uit de Amsterdamse Schooltijd. Het licht weerspiegelend op al het glas, in een wereld waar de baksteen de toon hoort te voeren. Terwijl toch zo vaak al is gezegd en geschreven dat je Koolhaas buiten de ­oudere binnenstad moet houden.

Marcel Gerritsen, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.