verslaggeverscolumn Michel Maas in Den Haag

Bij Lavivo zijn de oud-directeuren nog even directeur

- Beeld -

De Zijlstrazaal op de zevende verdieping van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is misschien half gevuld, maar de pakweg dertig mensen die er zitten zijn zeker niet de minsten. Hier zitten de leden van de Lavivo Seniorenvereniging, en samen brengen die een vracht aan kennis met zich mee uit de dagen dat zij nog actief waren bij de ministeries van Landbouw of Economische Zaken. De dagen waarin ze er als directeuren van dit of van dat nog toe deden.

De ‘seniorensoos’ noemt secretaris Johan Bunschoten het, en dat is het. De club-agenda vermeldt ‘ontspanning’, ‘culinair’, ‘creatief’ en ‘dagtrips’, maar regelmatig is er ook een lezing. Volgende maand bijvoorbeeld spreekt Ewoud Pierhagen, over mestbeleid. Pierhagen is er vandaag ook. Hij wordt behandeld als een éminence grise, want dat is hij: ‘Directeur Internationale Zaken’, zegt hij bescheiden. Hij is al sinds 2002 met pensioen, maar hij kent zijn zaakjes nog.

René van Slooten met zijn Co-blaastestmeter. Beeld RV

Vandaag is echter het woord een ander lid van Lavivo (Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening): René van Slooten. Hij zat bij voorlichting, waar hij het schopte tot schrijver van de speeches voor de ministers: ‘Dat was het hoogste wat je daar kon bereiken. Ik schreef ze voor Braks, De Koning, Bukman, en Van Aartsen – dat was een heel fijne man om voor te werken.’

Maar vanmiddag gaat het niet over vroeger. Van Slooten heeft zich de laatste jaren vastgebeten in een onderschat gezondheidsprobleem: de ‘stiekeme moordenaar’ oftewel koolmonoxidevergiftiging. Het is een oude kwaal en ook een ouderwetse. In het zaaltje komen meteen herinneringen boven: ‘Als student had ik zo’n kacheltje op mijn kamer. Ik wist donders goed dat ik een raam moest openzetten als dat kacheltje brandde.’

Kolendamp heette het toen. Hele ziekenhuizen waren erin gespecialiseerd. Iedere arts had zijn ‘hysterische’ vrouwelijke patiënten, en elke arts wist wel wat hij moest doen als mensen kwamen klagen over hoofdpijn, duizeligheid, kortademigheid, verwardheid, depressie, agressie, woedeaanvallen, concentratieverlies, hallucinaties, incontinentie, en psychoses. Want dat kun je er allemaal van krijgen.

Edgar Allan Poe kort voor zijn dood in 1849, met een scheefgetrokken gezicht: typisch voor koolmonoxidevergiftiging. Beeld RV

‘CO is een neurotransmitter’, zegt Van Slooten. ‘Een zenuwgif. Tien keer giftiger dan gedacht. In hoge doses ben je binnen 10 seconden bewusteloos en binnen 10 minuten dood.’ Iedereen weet dat. Maar wat niet iedereen weet, zegt Van Slooten, is dat er ook nog de sluipende, chronische vergiftiging is die je, beetje bij beetje, in kleine doses ziek maakt. ‘Koken met gas, je kunt er knettergek van worden. Vooral zwangere vrouwen zijn vatbaar, en kunnen kinderen krijgen met geboorteafwijkingen, cognitieve beperkingen, autistische kinderen.’

Een paar foto’s. Edgar Allan Poe’s asymmetrische gezicht – een typisch kenmerk van koolmonoxidevergiftiging. Poe stierf eraan. Van Gogh? Gek geworden nadat er gaslicht in zijn kamer was aangebracht. En Eva Jinek. Voor en na. Kijk: recht gezicht en scheef gezicht. ‘Ik heb de KRO gebeld om ze te waarschuwen maar die reageren niet.’

De borrel van Lavivo. Tweede van links éminence grise Ewoud Pierhagen. Beeld RV

Dat laatste is een beetje het verhaal van Van Slooten. Er wordt (nog) niet naar hem geluisterd. De redactie van Jinek negeert hem, de nationale media negeren hem, en de medische wereld negeert hem. Niet dat hij daardoor helemáál in de woestijn staat te roepen. De Woerdense courant had een interview met hem over ‘sluipmoordenaar koolmonoxide’, en ook het Nederlands Juristenblad. En de landelijke Onderzoeksraad voor de Veiligheid neemt het gevaar serieus. Die raad publiceerde in juli van dit jaar nog een rapport over ‘gezondheidsrisico’s door lage concentraties koolmonoxide’. Maar veel publiciteit kreeg dat niet. De tijd voor Van Slootens ‘revolutie in de medische wereld’ is nog niet aangebroken.

Vanmiddag spreekt hij tot mensen die wél gretig luisteren, al kunnen ze verder ook niet zoveel doen. ‘Invloed hebben we niet echt meer’, zegt secretaris Bunschoten: ‘Je moet daar niet te veel van verwachten. Een signaalfunctie misschien. Slechts tien van onze leden zitten nog in officiële commissies.’ Zelf zat Bunschoten ‘in de regelgeving’ tot hij zes jaar geleden met pensioen ging. ‘Mijn titel? Ach laat maar. Directeur... wat betekent dat nou helemaal.’

Van Slooten laat tot besluit iedereen nog even blazen in zijn CO-blaastest meter. Die geeft een ‘1' aan mensen met koolmonoxide-vrije longen, en een ‘7' aan de laatste roker in het zaaltje (‘alleen sigaren’). Die steekt zijn handen in de lucht alsof hij zojuist iets heeft gewonnen.

En dan is het eindelijk tijd voor de borrel, in de Kelderbar van het ministerie. Er zijn toastjes, niet met ordinaire haring maar met ouderwetse sprot en bokking. Boven het geroezemoes klinkt een enthousiaste stem: ‘Ik heb net het verhaal van de bokking gehoord. Wist je dat...’ Zelfs bij de borrel leer je hier nog wat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden