Bij het einde van de geschiedenis past een bloedstollend saaie politiek

Beeld de Volkskrant

Het is de vreemdste campagne ooit, schreef Tom-Jan Meeus afgelopen zaterdag in NRC Handelsblad. 'De peilingen bewegen al weken amper.' 'Bloedstollend saai', zo kopte de website van deze krant afgelopen weekend. Volgens Frank Hendrickx is er een zeker defaitisme over de politieke toekomst want een brede coalitie van vier of vijf partijen is 'bijna een voldongen feit'. Een 'potentieel drama', aldus Meeus, want in een land van politieke lilliputters zou geen partij bereid zijn het grootste deel van haar programma in te leveren om een coalitie mogelijk te maken.

De campagne die als een beekje voortkabbelt zou volgens de commentatoren in schril contrast staan met de wildkolkende rivier aan keuzes die de partijen kiezers deze keer bieden. Anders dan in 2012, toen alle verkiezingsprogramma's in het teken van de bezuinigingen stonden, hebben de partijen volgens de directeur van het Centraal Planbureau, Laura van Geest, 'verfrissend verschillende visies' voor het land gepresenteerd. Met uitzondering wellicht van de verschuiving naar groen die GroenLinks propageert, vermag ik die verschillen niet te zien. Alle partijen gaan uit van het bestaande systeem, of het nu gaat om onderwijs, zorg of integratie. De vraag is hooguit wie wat betaalt.

Forum voor Democratie, the new kid on the block, lanceert als oplossing voor het integratievraagstuk de Wet Bescherming Nederlandse Waarden die verdacht veel lijkt op de onzalige participatieverklaring die door PvdA-lijsttrekker en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher al is ingevoerd. Alle partijen leggen de nadruk op inburgering en het leren van de taal. Geen van de grotere partijen stelt als oplossing voor het integratievraagstuk voor om nieuwkomers de eerste vijf jaar geen recht op een uitkering te geven, zoals in de VS gebeurt. Zo groot zijn de verschillen nou helemaal.

Maar met de Amerikaanse verkiezingen vers in het geheugen en de wittebroodsweken van Donald Trump als president nog maar nauwelijks voorbij, snak ik naar saaie politiek. De ochtend nadat Trump zijn inreisverbod had afgekondigd, vloog ik naar New York. 'Fijn', dacht ik nog, 'twee stoelen voor mezelf.' Dat bleek later de stoel te zijn van een passagier uit een van de zeven landen die door Trump in de ban waren gedaan en die daarom door KLM van de vlucht was geweerd. Toen ik vroeg in de middag op John F. Kennedy Airport landde, was er al grote consternatie. In de uren die volgden stroomde de luchthaven vol met demonstranten.

Bijna elke dag zijn er nieuwe onthullingen over de contacten tussen het campagneteam van Trump en de Russische regering. De briljante televisieserie The Americans over twee Russische spionnen tijdens de Koude Oorlog verbleekt erbij. Volgens president Trump zijn de Amerikaanse veiligheidsdiensten gepolitiseerd en vormen de media de vijand. Maar wie, zoals Trump, zegt dat de regering één partij is en de media de oppositie vormen, heeft het over een autoritaire staat.

Sommige commentatoren hebben de sfeer in New York na de verkiezingen vergeleken met die na 9/11. Volgens mij is het trauma nu groter. Destijds kwam de vijand van buitenaf; nu hebben we te maken met een vijand van binnenuit. Eén op de drie werknemers in de VS zegt sinds de verkiezingen minder productief te zijn. In een liberale democratie hoort de politiek niet zo'n grote plaats in het privédomein te bezetten en tot zulke koortsachtige opwinding te leiden. De politiek hoort niet het grootste deel van het denkvermogen in te nemen, alle creatieve energie te verbruiken en tot verbroken vriendschappen en zelfs huwelijken te leiden. Bij het einde van de geschiedenis past misschien wel een politiek die bloedstollend saai is.

Het 'potentiële drama' dat Nederland te wachten staat, namelijk een coalitie van vier of vijf partijen, zorgt in ieder geval voor voldoende checks-and-balances. Die zijn in de VS vrijwel zoek.

Het huidige kabinet van VVD en PvdA heeft feitelijk al als een brede coalitie gefunctioneerd omdat het steeds de gedoogsteun van twee of drie oppositiepartijen nodig had om voor een meerderheid in de Eerste Kamer te zorgen. Het heeft het kabinet er niet van weerhouden om grootscheepse en broodnodige hervormingen bij onder meer de AOW en de zorg door te voeren.

Het is jammer en onterecht dat de PvdA daar nu de prijs voor betaalt, maar dan had de partij in haar verkiezingsprogramma maar niet zo hard moeten weglopen voor de keuzes die dit kabinet heeft gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden