ColumnMargriet Oostveen in Valkenburg aan de Geul

Bij doe-het-zelf-burgers passen geen doe-het-zelf-burgemeesters

null Beeld
Margriet Oostveen

Het was verleidelijk om het verzet van de Valkenburgse horeca begrijpelijk te vinden. Tot ik in het rumoerige donker van Pub Henry VIII aan de Grotestraat stond. Boven het lawaai riepen drie nette, ietwat aangeschoten zestigers: ‘Wij zijn geboosterd dus dit mag!’ Er sproeide wat consumptie richting mijn eenzame mondkapje. Op tafel stonden drie bellen witte wijn ‘om de eigenaar te steunen’. Vrijdagmiddag twee uur en het café was vol. Dit leek niet verantwoord, en toen moest de rest van Nederland nog beginnen.

Het was de dag van Daan Prevoo, de partijloze burgemeester van Valkenburg aan de Geul die bij de overstromingen ook al zo doortastend had opgetreden. Nu ging hij als eerste burgemeester akkoord met een tijdelijke opening van winkels en horeca onder het mom van ‘demonstratie’. In heel Nederland namen burgemeesters van niet al te grote gemeenten de truc over.

Op het gemeentehuis trof ik Prevoo vol adrenaline: de avond ervoor op tv in Op1, overal liep pers. Even vijf minuten rustig praten op zijn werkkamer, terwijl zijn woordvoerder, die me nog had proberen af te bellen, nadrukkelijk op haar horloge keek. In het centrum stonden regionale nieuwszender L1, het NOS Journaal, SBS6, het ANP en Het Radio 1 Journaal klaar met camera’s en microfoons.

Prevoo trok zich weinig aan van mijn vragen. Sprak nogmaals over ‘het bevoegd gezag, dat ik van de koning heb gekregen’ en begon over zijn vroegere werk als coördinator maatschappelijke opvang voor alcohol- en drugsverslaafden, ‘die mensen heb ik persoonlijk onder de douche gestopt en de haren geknipt, daar ben ik niet vies van’. Ik vroeg wat dit te maken had met het tegen de landelijke coronaregels openen van de horeca. ‘Je moet erop vertrouwen dat je ook met mensen die met je van mening verschillen het gesprek kunt aangaan’, zei hij.

Toen dreven we op zijn woordenstroom naar buiten. Op straat: ‘De samenleving is voortdurend in beweging, maar het openbaar bestuur beweegt niet in hetzelfde tempo mee. Het is log en stroperig, ik zou bijna zeggen onwrikbaar.’ Als bestuurder moest hij zich kunnen inleven in ‘de gevolgen voor de samenleving’ en ‘in algemene zin is het nu te technocratisch’, zei de burgemeester. Toen waren we aangekomen op het Theo Dorrenplein en stapte hij met gespreide armen op de televisiemensen af.

Ik sprak met mensen op stampvolle terrassen die warm vlees op brood aten bij Meat @ Valkenhof, friet bij Z!n. Soep bij Sunndays, pasta bij Il Forno. Voor de Michiel Bistro Bar stonden lokale politici hun stamkroeg te steunen: ‘Iedereen wil dat het klaar is, eigenlijk.’

De dames waren Limburgs goed gekleed en de zon scheen alleen in dit opstandige zuiden, alsof God zelf zijn zegen gaf. Wat een vrolijkheid. Families streken neer met oma’s aan het hoofd van de tafel. Overal opvallend veel ouderen, zowel op terrassen buiten als binnen in cafés.

Een ‘demonstratie’ in Valkenburg. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Een ‘demonstratie’ in Valkenburg.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Eerst gingen verboden coronademonstraties ‘koffiedrinken’ heten, nu wordt koffiedrinken geaccepteerd als ‘demonstratie’. Daarmee lijkt in principe alles geoorloofd: woensdag gaan wanhopige theaters open als ‘kapsalon’ en musea als ‘sportclub’. Dus waarom zouden jongeren die al zo lang zijn opgesloten eigenlijk geen popfestival op poten zetten? Noem het gewoon een hoorcollege.

Nederlanders die tegen alle waarschuwingen in levensgevaarlijk over dun ijs schaatsen noemen dat al jaren winterpret. Inmiddels lijkt weinig meer wat het ooit was. ‘Koffiedrinkers’ praten over ‘liefde’ terwijl ze haat en adressen van bedreigde politici verspreiden. Boeren noemen tractorintimidatie demonstreren.

Doe-het-zelf-burgers gaan hun goddelijke gang en noemen dat democratisch. Niet toevallig maakte Rijkswaterstaat maandag bekend opnieuw een record aantal boetes te hebben uitgedeeld voor het negeren van een rood kruis op de snelweg: prima meetlat voor ons ongenadig individualisme.

Via het veiligheidsberaad voor crisisbeheersing overleggen de 25 burgemeesters die de veiligheidsregio’s voorzitten intussen voortdurend met het kabinet over de wenselijkheid en handhaafbaarheid van coronaregels. Old school en stroperig misschien, maar tenminste wel namens iedereen.

Dan kunnen burgemeesters de coronaregels niet even naar eigen inzicht veranderen. Bij doe-het-zelf burgers horen geen doe-het-zelf-burgemeesters.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden