ColumnSheila Sitalsing

Bij de volgende lockdown zullen we niet langer gepaaid worden met de illusie dat de onze ‘intelligent’ is

Sheila Sitalsing artikel columnBeeld .

Vroeger, tijdens de Eerste Golf, kon je Mark Rutte nog weleens verleiden tot bespiegelingen over ‘hoe we zijn’. Dan volgden er complimenteus bedoelde kwalificaties, die moesten onderstrepen waarom Nederland dankzij uitzonderlijke eigenschappen ‘het virus’ eronder zou krijgen.

Dan was dit volgens de premier ‘een nuchter landje’. Deze uitspraak dateert van voordat buschauffeurs werden bespuugd of gemept door passagiers die ‘Zonder mondkapje mag ik u helaas niet meenemen’ fascisme vinden.

Ook waren we een tijdlang een volk van ‘volwassenen in een trots democratisch land’ dat een ‘intelligente lockdown’ verdiende, in kennelijke tegenstelling tot de geestelijk onvolgroeiden in minder trotse landen die je er met domme lockdowns onder moet houden. Dit zei hij nadat hij van communicatiemensen had geleerd dat het helpt wanneer je mensen positief benadert, complimenteert en aanspreekt op hun verantwoordelijkheidsgevoel.

Dat staat ook als tip in opvoedgidsjes (‘Goed zo!’ kirren als je kind een keer per ongeluk anderhalf blokje Lego heeft opgeruimd) om het thuis gezellig te houden. Terwijl iedereen die weleens een kind heeft proberen te socialiseren, weet dat in de barre praktijk ‘Ik tel tot tien en daarna gooi ik alle Lego die hier nog rondslingert weg’ vele malen sneller en effectiever is (en dan wel doorpakken, want elke kleuter kan een loos dreigement van veraf ruiken).

Geen wonder dat Danielle Veira, luitenant-kolonel in het Nationale Leger van Suriname en directeur Nationale Veiligheid aldaar, ook veel Nederlandse fans vergaarde toen ze uitlegde hoe een voorgenomen party zich verhoudt tot een lockdown in een pandemie: ‘Ga. Ga naar die Tequila Party. We gaan jullie allemaal oppakken want je gaat niemands leven in gevaar brengen met jullie party. Doe het. Doe het en je gaat zien.’

‘Wij’ zijn niet zo, zei Rutte altijd. ‘Ik ga niet zeggen je mot dit en je mot dat’,  hij doet hooguit aan ‘dringende adviezen’. Want: ‘Je doet het niet voor míj, je doet het voor jezelf’. Die laatste komt uit het handboek voor onwillige pubers die geen zin hebben in school, en er is nog nooit in de geschiedenis van de mensheid een puber geweest die daarna onmiddellijk keihard aan het leren is geslagen.

Ondertussen begonnen de mensen te loeien: sla ons, beveel ons, gebied ons, straf ons, verbied ons dingen, want we staan niet voor onszelf in.

Het staat je heus vrij een mondkapje op te doen als je dat belangrijk vindt, dat hoeven we toch niet met overmacht op te leggen, probeerde de premier nog.

Ja maar de buurman, wezen de mensen: sla hem, beveel hem, gebied hem, straf hem, verbied hem dingen.

Zo snel gaat dat dus. Maak de mensen een beetje onzeker en ook in een ‘volwássen, trots democratisch land’ vragen ze om een luitenant-kolonel met handboeien. Ook daar zijn ‘we’ niet uitzonderlijk in.

Vrijdagmiddag stond de premier er dan ook geagiteerd bij toen hij aan journalisten uitlegde dat er de komende 72 uur minder besmettingen moeten zijn. Want anders gaan we zien. Zelf zei hij dat hij niet geïrriteerd was maar ‘urgentie wil uitstralen’. Het is afgelopen met de complimentjes over de Hollandse uitzonderlijkheid. Op vragen van journalisten ‘of we te eigenwijs zijn’ en ‘of een eventuele avondklok past bij een volwassen democratie’ en ‘of de Duitsers gehoorzamer zijn dan wij’, bitste Rutte: ‘Ik ga niet filosoferen over de volksaard. Ik heb de luxe niet om sociologische studies te doen. Ik ben er om in te grijpen.’

Het was nog lang geen ‘Ga naar die winkel als het niet nodig is, ga en je gaat zien, doe het’, maar het begint in de buurt te komen.

Bij de volgende lockdown zullen we, vrees ik, niet langer gepaaid worden met de illusie dat de onze ‘intelligent’ is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden