Bij de SP draaien nog steeds dezelfde mensen aan de knoppen

De rondvraag

Sharon Gesthuizen, Kamerlid voor de SP van eind 2006 tot begin 2017, schrijft in haar boek openhartig over de 'meedogenloze manier' waarop Jan Marijnissen leiding gaf. Ruimte voor intern debat was zo goed als afwezig. Hoe is dat nu binnen de SP? En wat is het perspectief van de partij die niet wist te profiteren van de 29 zetels verlies van de PvdA?

Voormalig SP-Kamerlid en criticus Sharon Gesthuizen. Foto anp

Gerrit Voerman, hoogleraar Nederlandse en Europese partijstelsel aan de RuG, werkt aan een boek over de SP:

'Veel meer ruimte voor de leden, waar Gesthuizen voor ijverde, is er niet gekomen. Ron Meyer is de protegé van de partijleiding en de vernieuwingen die zijn doorgevoerd zijn tamelijk beperkt. Bij de meeste partijen is sprake van partijdemocratie, waarbij de leden direct kunnen meebeslissen over de aanwijzing van de voorzitter of de lijsttrekker. Dat is bij de SP niet gebeurd. Volgens Gesthuizen domineerde Marijnissen het debat in de fractie. Of dat nu na zijn vertrek als partijvoorzitter vrijer is geworden, weet ik niet, omdat de SP een betrekkelijk gesloten partij is.

'Opvallend is dat de SP geen diepgravende analyse heeft gemaakt over waarom ze bij de verkiezingen niet heeft geprofiteerd van het verlies van de PvdA. De partijraad heeft gezegd dat een speciale commissie niet nodig is, dat lokale afdelingen ernaar gaan kijken. Dat is een beetje om de hete brij heen draaien, alhoewel je niet weet of de partijtop de nederlaag wel grondig heeft geëvalueerd.

'De SP maakt deel uit van de crisis op links. In de laatste peiling staat de SP op 9 zetels. Het gaat tegenwoordig niet alleen om financieel-economische zaken, maar ook om sociaal-culturele kwesties als identiteit, migratie en vluchtelingen. Links heeft daar nog steeds geen goed antwoord op. Een andere reden voor het verlies is de strategie. De SP is anti-establishment maar wil ook graag regeren. Dat wringt.

'Ook Roemer is een probleem. Hij is aimabel maar op cruciale momenten laat hij het afweten. Hij mist killersinstinct, dat siert hem maar breekt hem ook op.'

Volgens Gerrit Voerman mist fractievoorzitter Emile Roemer killersinstinct. Een eigenschap die hem siert, maar ook opbreekt. Foto anp

Elma Verhey was van 2005 tot 2007 hoofdredacteur van Tribune, het maandblad van de SP:

'Ik denk niet dat de dictatoriale cultuur echt is veranderd binnen de partij. De komst van Emile Roemer leek een verademing maar tegelijkertijd zag je ook bij de verkiezing tussen Sharon Gesthuizen en Ron Meyer voor het voorzitterschap van de partij dat het bestuur bepaalt wie er voorzitter wordt. In dat partijbestuur zitten nog steeds de oude maoïstische kameraden Jan Marijnissen en Tiny Kox, de mensen van het eerste uur. De partij zegt afstand te hebben genomen van het maoïstische verleden maar het zijn nog wel dezelfde mensen die aan de knoppen draaien.

'Als hoofdredacteur van Tribune mocht ik mijn gang gaan, tot ik een artikel schreef dat hun niet beviel. Het ging over Düzgün Yildirim, die tegen de zin van het partijbestuur met voorkeurstemmen was verkozen tot lid van de Eerste Kamer. Toen werd mij bevolen dat artikel uit het blad te halen. Ik weigerde en werd op staande voet ontslagen.

'Er is geen perspectief, het gaat alleen maar slechter met de SP. Sinds 2006 heeft de partij alleen maar verloren. Ze ging toen van 25 zetels naar 15 in 2010. In maart heeft ze weer een zetel verloren.

'Bij de laatste verkiezingen had de SP nog maar één thema over. De zorg. De rest is taboe verklaard. Over vluchtelingen en het milieu durven ze niets te zeggen. Meyer volgt daarin precies de lijn van Marijnissen. En wie is de woordvoerder zorg? Juist: Lilian Marijnissen, de dochter van. Zij wordt de opvolger van Roemer. Ze moet nog even warmlopen maar dan mag ze. Dictators houden de macht graag binnen de familie.'

Ronald van Raak Kamerlid voor de SP sinds 2003:

'Jammer dat Sharon met zoveel wrok is vertrokken. Ik ervaar juist veel steun en blijmoedigheid in mijn werk. De SP is een strijdbare beweging in een cynische Tweede Kamer, die bol staat van de politieke spelletjes. Ik heb heel veel zin om oppositie te gaan voeren tegen een ontzettend rechts kabinet.

'Natuurlijk is het jammer dat we een zetel hebben verloren. Maar we hebben te maken met een gure rechtse tegenwind. Een groot deel van de bevolking profiteert niet van de economische opleving. Links hoort er te zijn voor de gewone mensen. Die worden niet bereikt door GroenLinks of D66. We moeten vasthouden aan de SP-koers: we zijn een idealistische partij waarin gewone mensen zich herkennen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.