Column Heleen Mees

Bij de rijkste families in New York zijn belastingen het belangrijkste gespreksonderwerp aan tafel

Op Boer zoekt vrouw–achtige wijze heeft Jeff Bezos, de rijkste man ter wereld, New York uitverkoren als locatie voor het tweede hoofdkantoor van Amazon, de online retailer waarvan hij oprichter en ceo is. Overigens moet New York de eer delen met Virginia. Volgens Amazon zou het tweede hoofdkantoor, als het gevestigd zou worden op één locatie, een te groot beslag leggen op de lokale arbeidsmarkt en het woningaanbod. Alsof een boer aan het eind van het seizoen er met twee vrouwen vandoor gaat.

Aan de uitverkiezing ging een competitie vooraf waaraan maar liefst 238 steden en staten hebben meegedaan. Jeff Bezos ontketende zo een biedingsoorlog waardoor Amazon, dat in september een beurswaarde van 1.000 miljard dollar noteerde, de meeste belastingvoordelen kon opstrijken. Het spektakel van lokale overheden die de meer dan honderdvoudige miljardair letterlijk smeekten om hun belastinggeld aan te nemen is een sinister commentaar op het tijdperk waarin we leven. Doordat Amazon voorstellen heeft ontvangen van honderden steden, beschikt het nu een over database die het bedrijf een concurrentievoordeel geeft ten opzichte van rivalen. Daardoor zal Amazon zijn dominante positie nog verder kunnen uitbouwen.

New York heeft Amazon ten minste anderhalf miljard dollar aan belastingverlagingen en andere voordelen, zoals een helihaven voor de privé-helikopter van Bezos, in het vooruitzicht gesteld – hoewel de stad niet echt een probleem heeft om nieuwkomers te trekken. Omdat Amazon daarnaast ook nog profiteert van bestaande regelingen in New York, strijkt het bedrijf in totaal ruim 3 miljard dollar aan voordelen op. In ruil daarvoor heeft Amazon beloofd in New York 25 duizend banen te scheppen met een gemiddeld jaarinkomen van meer dan 150 duizend dollar en zal het bedrijf ook, zij het marginaal, investeren in een school in Queens de borough waar het nieuwe hoofdkantoor van Amazon zal komen.

De Democratische gouverneur van de staat New York, Mario Cuomo, die naar verwachting in 2020 een gooi naar het presidentschap zal doen, zei dat hij zijn naam in Amazon Cuomo zou veranderen als dat nodig was om Amazon naar New York te lokken. De ceo van Unilever, Paul Polman, pocht dat als hij Mark Rutte om 6 uur ’s ochtends wil bellen, de premier voor hem klaar staat. Zo’n telefoontje voor dag en dauw was nodig omdat Polman de afschaffing van de dividendbelasting à raison van 2 miljard euro per jaar bij Rutte had bedongen zonder zich ervan te vergewissen of de Britse aandeelhouders van Unilever wel een hoofdkantoor in Rotterdam bliefden.

De superrijken hebben een broertje dood aan belasting betalen. In 2011 sprak de toenmalige burgemeester van New York Mike Bloomberg, die een geschat vermogen heeft van 50 miljard dollar en wordt geroemd om zijn filantropie, zich uit tegen verhoging van de belasting voor de allerrijksten. Volgens Bloomberg moesten alle belastingverlagingen die in 2002 en 2003 door de toenmalige president Bush waren ingevoerd en op het punt stonden te vervallen permanent worden gemaakt. Bij de rijkste families in New York zijn belastingen het belangrijkste gespreksonderwerp aan tafel, zelfs tijdens Thanksgiving diner.

In Californië woedde de afgelopen maanden een zeer publieke strijd tussen de ceo van Salesforce, Marc Benioff, en de ceo van Twitter, Jack Dorsey, over de vraag of Propositie C, een burgerinitiatief waarover op 6 november gestemd kon worden, steun verdiende. Propositie C behelst een belasting van minder dan 1 procent op de bruto omzet van de grootste bedrijven in San Francisco, en de opbrengst zou moeten worden besteed aan de opvang van de 7.499 daklozen in de stad. Benioff steunde het burgerinitiatief, maar Dorsey, wiens vermogen een slordige 5 miljard dollar bedraagt, keerde zich er fel tegen. Zelfs de burgemeester van San Francisco, een progressieve zwarte vrouw die campagne voerde met de belofte iets aan het daklozenprobleem in de stad te doen, wees Propositie C af omdat ze vreesde dat bedrijven massaal de Bay Area zouden ontvluchten.

De Amerikaanse aflevering van Boer zoekt vrouw geeft antwoord op de vraag die ik aan het eind van mijn vorige column opwierp. Als arbeid overbodig wordt en onze enige raison d’être nog is die van consument en datapunt in een big data set, zijn de kapitalisten dan bereid daarvoor te betalen?

Nee.

Heleen Mees is econoom. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.