Commentaar Raad van State

Bij de benoeming van de vicepresident van de Raad van State staat de volksvertegenwoordiging aan de zijlijn

Durft het kabinet de sollicitatieprocedure voor de Raad van State uit de politieke achterkamers te halen?

Thom de Graaf. Beeld ANP

Nog niet zo lang geleden zag de wereld van de Haagse topbenoemingen er overzichtelijk uit. De middenpartijen CDA, VVD en PvdA verdeelden de buit. Greep je mis? Geen nood je kwam vanzelf weer ‘aan de beurt’.

Op de golven van de Fortuynrevolte doorbrak de Tweede Kamer dat stramien in 2002, met de eerste open voorzittersverkiezing in eigen huis. Sindsdien is het politieke evenwicht soms zoek de VVD leverde even de premier plus de voorzitters van de Tweede én de Eerste Kamer maar het openbaar bestuur transparanter en de voorzitters zeker niet slechter.

De benoeming van de vicepresident van de Raad van State is in dat streven naar modernisering een dissonant. Het proces voltrekt zich achter de schermen, De volksvertegenwoordiging krijgt slechts te horen wie het is geworden. In de praktijk is de Raad zo een kluif voor de dienstdoende regeringspartijen.

Dat leidt tot ongemakkelijke situaties. Piet Hein Donner stond in 2011 weliswaar te boek als een uitstekend jurist, maar had ook een reputatie opgebouwd als een politicus die de wet voortdurend in eigen voordeel uitlegde. Ook speelde hij een dubieuze rol met zijn zware druk op dissidente CDA-Kamerleden om zich te onderwerpen aan de wil van de partijtop. Dat was volstrekt in strijd met het staatsrecht, wisten vriend en vijand, maar het stond zijn benoeming tot vicepresident en bewaker van dat staatsrecht niet in de weg. Hij was ‘aan de beurt’.

Zeven jaar later heeft de coalitie opnieuw een gedoodverfde kandidaat: D66-senator Thom de Graaf. Tot vrijdag lag de weg open om diens benoeming binnenskamers af te kaarten. Maar toen meldde PvdA’er Jeroen Dijsselbloem zich, in het bezit van uitstekende papieren.

Nu de namen van twee kandidaten toch op straat liggen, zwelt in de Tweede Kamer de roep aan om de procedure open te gooien: laat het kabinet de voorselectie doen, waarna de topkandidaten zichzelf presenteren in het parlement. De meerderheid beslist. Het kan een belangrijke stap zijn naar transparanter bestuur. Zouden de regeringspartijen het aandurven om zoiets tegen te houden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.