COLUMNFrank Kalshoven

Biedt de coronacrisis kans op een rechtvaardige economie? Niet echt

Kunnen we, nu we toch in de coronacrisis verkeren en links en rechts met miljarden aan het smijten zijn, niet in één moeite door een nieuwe economie scheppen? Duurzamer? Rechtvaardiger? Efficiënter? Deze suggestie klinkt alom.

Niet echt, is het antwoord. En de suggesties die hiertoe worden gedaan zijn eerlijk gezegd ook nogal voorspelbaar. De vegetariërs die vinden dat de c-crisis aantoont dat we echt minder vlees moeten eten; de vlieghaters die vinden dat de c-crisis aantoont dat we minder moeten vliegen; de consuminderaars die vinden dat het nu zonneklaar is dat we moeten ophouden met het kopen van de wegwerpspullen van de grote kledingmerken. Tegenover deze respectabele standpunten staan, net als voor de c-crisis, die van anderen met een andere mening.

Interessanter is daarom de vraag of en hoe de c-crisis de economie zal veranderen. Niet omdat het van de politiek moet, maar omdat mensen en organisaties nieuwe keuzes maken, gegeven de ervaringen die ze de afgelopen maanden hebben opgedaan. Wat zijn de kanshebbers?

Eén: vaker een dag thuiswerken. Dit scheelt de werkenden reistijd, de organisaties werkplekken, en het verlicht de piekdrukte op weg en spoor. En vaker thuiswerken bij lichte griepverschijnselen. Dat scheelt besmetting van collega’s en dus ziekteverzuim(kosten).

Twee: op het werk vaker beeldbellen in plaats van persoonlijke ontmoeten, óók internationaal. Dit scheelt reistijd en -kosten (en vliegbewegingen), en kan daarom de productiviteit van werkenden verhogen.

Drie: meer online winkelen, ook bij de supermarkt. Dit scheelt huishoudens tijd (en verhoogt daarom hun welvaart). Bezorgen kan mooi op die thuiswerkdag.

Vier: naderbij inkopen. Organisaties die gewend waren op prijs producten of onderdelen in te kopen in verre buitenlanden, kunnen besluiten dat leveringszekerheid best wat geld waard is. Reshoring (ai, wat een lelijk woord) wordt aantrekkelijker. Mondkapjes produceren in eigen land is een voorbeeld. Het voordeel hiervan is dat er in Nederland meer werkgelegenheid kan ontstaan aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Vijf: meer buffers aanhouden. Zouden (zelfstandig) ondernemers van de coronaschrik hebben geleerd dat ze appeltjes voor de dorst opzij moeten zetten? Ik hoop het. Maar het kan ook dat ze door de snelle reactie van het kabinet juist hebben geleerd dat buffers niet nodig zijn omdat Vadertje Staat toch wel te hulp schiet als er iets ergs gebeurt.

Dit zijn kanshebbers, schreef ik. Want of de c-crisis blijvend leidt tot deze (en soortgelijke) veranderingen is een open vraag. Na de financiële crisis lag het bijvoorbeeld in de rede dat bedrijven en huishoudens wereldwijd minder schulden zouden aangaan en meer gebruik zouden maken van eigen vermogen. Maar het omgekeerde gebeurde: méér schuld, niet minder.

Dikke kans dus dat we over een tijdje weer dagelijks naar kantoor gaan, op de terugweg nog snel even een supermarkt binnenrennen voor het avondeten (blij dat de karbonaadjes in de aanbieding waren), om na het avondeten met onze partner een dure vliegvakantie te boeken, omdat het geld op de spaarrekening toch geen rente oplevert. De mondkapjes kopen we daar wel, want daar zijn ze veel goedkoper.

En in die goeie ouwe economie kunnen we weer fijn bakkeleien over minder vlees eten (goed idee), minder vliegen (dat is écht veel te goedkoop), en de arbeidsomstandigheden in kledingateliers (die kunnen beter).

Was het maar vast zover.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden