Opinie

Bied kwaliteit en de protesten verstommen

Studenten moeten meer betalen en willen beter onderwijs. Dat kan, maak de masteropleidingen zoals ze ooit waren bedoeld.

Beeld Sanne de Wilde

En ineens was daar weer het studentenprotest. Zorgen over inspraak, het rendementsdenken in het onderwijs en het schrappen van kleine studies leidden tot de bezetting van eerst het Bungehuis en toen het Maagdenhuis. En dat is logisch. Studenten moeten door het leenstelsel een veel groter deel van hun studie zelf betalen, dus willen ze ook garanties dat die opleiding goed is. Wie betaalt, bepaalt, denken zij. Minister Bussemaker beloofde een kwaliteitsimpuls. Die moet er dus ook komen: geef elke euro uit in de collegezaal. Even terug naar waar het mis ging.

In 1999 werd de zogenaamde bachelor-masterstructuur ingevoerd. Het had zo mooi kunnen zijn: de breedte van het Angelsaksische model meets de Bildung van Humboldt. Toenmalig minister Hermans koos echter voor de meest minimale vorm om deze in te voeren. Er moesten extra vakken ingepast worden (minors), die ten koste gingen van de diepgang van opleidingen en de masters werden noodgedwongen te kort.

De gevolgen zien we nu: niet rendabele studies dreigen ten onder te gaan, studenten zijn ontevreden over hun onderwijs - zeker in de master - en de haast waarmee studenten door hun studie geloodst worden is contradictoir met het wezen van academisch onderwijs: waar is de reflectie en de verdieping?

Logisch dus dat studenten steigeren. Wel meer betalen en geen garanties dat het onderwijs beter wordt? Ik zou ook meer inspraak eisen. Maar de onderliggende klacht is nog veel duidelijker hoorbaar: zet niet alles in het teken van rendement, maar lever kwaliteit. En daar is nu geld voor, doordat de politiek nog moet beslissen waar het bedrag dat studenten via het leenstelsel bijdragen (het 'miljard') aan besteed moet worden. Dus is minister Bussemaker wel degelijk aan zet.

Ze moet de studenten niet terugsturen naar hun universiteiten voor een achterhoedegevecht over meer inspraak. Het is tijd de kern aan te pakken. Toen ze haar leenstelsel door de Tweede en Eerste Kamer loodste, beloofde ze een tegenprestatie: beter Hoger Onderwijs. De studenten willen dat gaan merken en de maatschappij is er klaar voor, getuige de warme ontvangst van het hervonden activisme bij de studenten.

En dat is simpeler dan je denkt. Met een kleinschaliger bachelor, meer docenten en door eindelijk de cultuur te doorbreken dat onderwijs ondergeschikt is aan onderzoek, kom je een heel eind. En de echte hervorming moet hem zitten in meer en langere masters. Precies zoals bedoeld door Hermans, toen zijn budget opraakte: een onderzoeksmaster, een uitgebreidere maatschappelijke master, die op de arbeidsmarkt voorbereid, een educatieve master en een bekostigde hbo-master. Nu krijgen hbo-instellingen geen bekostiging vanuit de overheid voor hun masters. Dat betekent dus dat ze alle kosten aan de student moeten doorberekenen, met een hoog collegegeld als gevolg. Ik pleit ervoor deze opleidingen ook met publiek geld te bekostigen, als ze tenminste iets toevoegen.

Weg met de minimumvariant, op naar toponderwijs voor elke student, met elke oriëntatie. Dat levert ons naast goede wetenschappers ook betere werknemers en ondernemers op en de zo gewenste hoogopgeleide leraren. En mark my words: dan zal de roep om democratisering verstommen. It's the quality, stupid!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.